Austfirðingurinn Ívar Ingimarsson, fyrrverandi knattspyrnumaður og núverandi fjárfestir í ferðaþjónustu, segir að ekki „fari saman mynd og hljóð“ þegar auglýst er eftir starfsmanni brotthættra byggða í sama sveitarfélagi og fyrirtæki hagnast um allt að 11 milljarða króna á ári.

Þetta bendir hann á vegna auglýsinga frá Samtaka fyrirtækja í sjávarútvegi með yfirskriftinni „Við lifum öll á sjávarútvegi“. Tilefni hennar er frumvarp atvinnuvegaráðherra og fjármálaráðherra um að breyta útreikningi veiðigjalds þannig að hann miði við raunverulegt verði á fiski, sem er líklegt til að tvöfalda upphæðina sem útgerðir greiða í veiðigjöld. Í auglýsingunni er ungur maður í Fjarðarbyggð að lýsa bænum sínum, Neskaupstað, og lýsir því síðan yfir: „En hér í þessum bæ þá lifum við öll á sjávarútveginum“. „Veiðigjaldið er skattur á samfélög,“ segir síðan í auglýsingunni sem má finna hér.

„Ég bjó í sjávarþorpi þar sem stórútgerðin lokaði. Þar var frystihús, togari, vélaverkstæði, netaverkstæði, bræðsla, skreiðarvinnsla, kaupfélag, banki, pósthús. Þetta er allt farið og öllu lokað og enn þá í dag er hægt að kaupa stór einbýlishús í þorpinu á 25-30 miljónir,“ segir Ívar.

Hann ólst upp á Stöðvarfirði, þorpi sem er einnig hluti af sveitarfélaginu Fjarðarbyggð, en fór síðar í atvinnumennsku í knattspyrnu, meðal annars með Reading í ensku úrvalsdeildinni. Ívar segist hafa sett inn eftirfarandi athugasemd við auglýsingu útgerðarmanna, en að hún hafi síðar horfið.

„Það er skrítið þegar sjávarútvegsfyrirtæki á Neskaupsstað Fjarðabyggð skilar 11.000 miljón króna hagnaði og á sama tíma er auglýst eftir starfsmanni brothættra byggða á Stöðvarfirði Fjarðabyggð. Það fer ekki saman hljóð og mynd.“

Ívar vísar þar til hagnaðar Síldarvinnslunnar, sem er staðsett í sama sveitarfélagi, Fjarðarbyggð, þó það teygi sig yfir mismunandi byggðir á Austfjörðunum. Síldarvinnslan hagnaðist um 5,7 milljarða króna í fyrra, 9,5 milljarða króna árið 2023 og ríflega 11 milljarða króna 2021.

Samtök fyrirtækja í sjávarútvegi hefur, eins og einstaka útgerðir, keypt auglýsingar á Facebook sem beinast gegn frumvarpi stjórnvalda um veiðigjöld og svo einstaklingum í stjórnmálum sem tala fyrir því.

Ívar endurtekur orð sín frá árinu 2020. „Ég ætla ekki að þykjast vita mikið um hagfræði. En ég veit nóg til að vita að það er skrítið þegar innan sama sveitafélags er fyrirtæki í einum hluta þess að skila 11.000 miljón króna árlegum hagnaði, meðan í öðrum hluta er verið að ráða starfsmann fyrir brothætta byggð.

Samfélagsleg ábyrgð missir merkingu sína.

Hagfræðin segir að allt þurfi að vera hagkvæmara og arðbærara ásamt því að vaxa svo við getum haldið áfram að bæta lífsgæði okkar. Nú síðast heyrði ég þetta í fréttum, ef við virkjum ekki meira getum við ekki bætt lífsgæði okkar. Við getum ekki farið í orkuskipti og nýtt öll okkar tækifæri nema að virkja 124% meira en við gerum núna, og í leiðinni gengið á náttúru okkar sem bætir lífsgæði okkar meira en nokkuð annað.

Ég hugsaði með mér, er ekki eitthvað rangt við þetta. Og ég held að það sé eitthvað mikið rangt við þetta og það eru fleirri á þeirri skoðun meðal annars bandaríski hagfræðingurinn Robert Reich sem fer yfir málin í myndinni Inequality for all. Mynd sem ég segi að eigi erindi við alla.

Ef arðurinn af því að virkja meira fer í vasa fárra þá bætast ekki lífsgæði þjóðarinnar sjálfkrafa. Ekkert frekar en þegar litlu sjávarþorpunum var lokað í nafni hagræðingar sem fór meira og minna í vasa örfárra einstaklinga, og situr þar í miljörðum talið.

Spurningin hlýtur að vera hversu mikið má hagræða svo hagræðing verði slæm fyrir meirihlutann? Ef meira og meira af því sem verður til við þessa hagræðingu fer í vasa örfárra, hvernig nýtiast það þá meirihlutanum?

Ekker sérstaklega vel og það er sýnt svo vel í þessari mynd.

Þessi mynd er um Bandaríkin, og sem betur fer erum við ekki þar. En við stefnum óþarflega hratt í þá átt.

Þeir sem eiga miljarðana þetta 1% er að stinga af, og of mikil hagræðing í þágu þeirra er held ég ekkert spes fyrir meirihluta þjóðarinnar.

Of mikill ójöfnuður er ekki góður fyrir neinn.“