Nýjar rannsóknir og lýðheilsugögn sýna að skortur á ríkum félagstengslum og vaxandi einmanaleiki hafa álíka alvarlegar afleiðingar fyrir líkamlega heilsu og aðrir lífsstílssjúkdómar. Í ræðu Raggi Nagli sem hún flutt á þjóðhátíðardegi Íslendinga í Kaupmannahöfn í fyrra var sjónum beint að því að mannleg samskipti í „kjötheimum“ eins og Ragga segir séu ekki aðeins dægradvöl, heldur ein af grunnstoðum almennrar heilbrigðisþjónustu og langlífis.
Í færslu Naglans á Facebook segir hún að „fyrir nákvæmlega ári síðan fékk Naglinn þann heiður að vera fjallkonan á þjóðhátíðardegi Íslendinga í Kaupmannahöfn og gerði þar einmanaleika og mikilvægi félagstengsla að umfjöllunarefni ræðunnar.
Maður er manns gaman og enginn er eyland.
Að sýna sig og sjá aðra, hitta mann og annan er jafn mikilvægt, ef ekki mikilvægara fyrir heilsuna eins og að hrista skankana og gúlla hollustu í ginið.
Því rannsóknir sýna að fólk sem á í sterkum félagslegum tengslum er 50% líklegra til að vera á lífi þegar þeim er fylgt eftir tíu árum seinna, miðað við fólk sem er með léleg félagstengsl.
Eins sýna rannsóknir að einmanaleiki er jafn hættulegt heilsunni og að smóka fimmtán rettur á dag og eykur líkur á dauðsföllum úr ýmsum sjúkdómum eins og hjarta og æðasjúkdómum og háþrýstingi.“
Maðurinn er hjarðdýr
Frá þróunarfræðilegu sjónarhorni er maðurinn hjarðdýr sem þurfti samfélag til að lifa af. Höfnun eða einangrun úr hópnum jafngilti lífsháska. Ragga segir að þetta sé í okkar DNA og veldur því að langvarandi einmanaleiki er túlkaður af líkamanum sem stöðugt neyðarástand.
„Því einmanaleiki er streituástand. Mannskepnan er hjarðdýr í eðli sínu og þarf að tilheyra hópi til að lifa af. Þegar forfeður okkar voru að ráfa um steppurnar þurftu þeir samfélag. Einn út að finna skepnu til ætis, einn að passa börnin á meðan, annar að vera á vaktinni fyrir óvinum og rándýrum. Í árþúsundir var það svo að sá sem var hafnað af hjörðini lifði ekki af. Það er því á bólakafi í okkar dýpsta DNA að tilheyra samfélagi.
Þegar við erum ein og einmana öskrar hver einasta fruma líkamans að nú sé ógn fyrir höndum og undirstúka og heiladingull skipa nýrnahettunum að sprauta út adrenalíni og kortisóli, en þessi hormón eru mjög bólgumyndandi ef þau marinera lengi um æðarnar.
Sem eykur líkur á ýmsum sjúkdómum.
Adrenalín og kortisól keyra upp hjartslátt, blóðþrýsting, hraðar á öndun, sem yfir langan tíma eykur álagið á hjarta- og æðakerfið.“
Aldrei eins tengd en aldrei eins einmana
Þrátt fyrir að mannkynið hafi aldrei verið eins tæknilega samtengt í gegnum samfélagsmiðla og snjalltæki, sýna gögn að einmanaleiki hefur aldrei verið útbreiddari. Sem dæmi má nefna að einn af hverjum tveimur íbúum í Bandaríkjunum segist upplifa einmanaleika. Þessi þróun hefur orðið til þess að Alþjóðaheilbrigðismálastofnunin (WHO) og Vivek Murthy, fyrrum landlæknir Bandaríkjanna, stofnuðu sérstaka nefnd til að bregðast við þessum faraldri. Meðalnotandi eyðir um þremur til fjórum klukkustundum á dag á samfélagsmiðlum. Það jafngildir 45 dögum á ári þar sem raunveruleg, líkamleg tengsl eiga undir högg að sækja.
„Einmanaleiki er misræmi í þörf fyrir félagstengsl og þann félagsskap sem stendur okkur til boða.
Oft höldum við ranglega að við séum félagslega mett af því við erum að hripa niður skilaboð á Facebook, senda fyndin myndbönd á spjall saumaklúbbsins eða kommenta á myndir á Insta.
Við höfum aldrei verið eins tengd við hvort annað í gegnum samfélagsmiðla en þrátt fyrir það aldrei eins einmana. Einn af hverjum tveimur í Bandaríkjunum segjast hafa upplifað einmanaleika. Og yfirvöld víða erlendis taka þessum faraldri mjög alvarlega, en fyrrum landlæknir USA Vivek Murthy stofnaði sérstaka nefnd innan WHO til að sinna þessum málaflokki.
Því við eyðum 3-4 klst á dag í samfélagsmiðlum sem eru 1095 klst á mánuði, eða 45 dagar á ári. Semsagt 1 og ½ mánuður sem við erum ekki að nýta í að skapa, læra og njóta lífsins. Og ekki að tengjast eins og móðir náttúra vill. Því snerting, augnsamband, knús, og mannleg tengsl í kjötheimum losar oxýtócín, serótónín og dópamín og vellíðan streymir niður hryggjarsúluna. En þeirra starfi lýkur ekki þar, því þau eru líka sáragræðandi, styrkja bein, bólgulækkandi, og dúlla við efnaskiptin.“
Knús frekar en sms
Þegar fólk á í beinum samskiptum og notar skynfærin til að lesa í svipbrigði, líkamstjáningu og raddblæ, virkjast mikilvægar heilastöðvar. Rannsóknir sýna að einmana eða einangrað fólk er 50% líklegra til að greinast með Alzheimer eða elliglöp vegna rýrnunar á þessum vöðva heilans.
„Þegar við notum ekki heilann til að lesa í líkamstjáningu, svipbrigði, blæbrigði tungumáls eða augnráð þá rýrnar þessi vöðvi en Alzheimer og elliglöp eru 50% líklegri hjá fólki sem er einmana eða einangrað.
Einmanaleiki er mjög falið vandamál því honum fylgir skömm. Okkur finnst að það hljóti að vera okkur að kenna, við séum ekki nógu fyndin eða skemmtileg, sem skýri af hverju við séum einmana.
Að hitta strákana yfir tuðrusparki, fara í partýið eða hitta skvísurnar í botnlausum búbblum er ekki bara eitthvað glimmer í lífinu.
Félagsleg næring þarf að vera partur af prógrammet fyrir andlega og líkamlega heilsu.
Tengsl framyfir tjákn.
Samfélag frekar en Snapchat
Augnsamband frekar en komment.
Knús frekar en sms.“
