Íslenska vegabréfið skipar nú 28. sæti á alþjóðlegum lista Passport Reports yfir sterkustu vegabréf heims. Íslenskir ríkisborgarar geta ferðast til 169 áfangastaða án þess að sækja um hefðbundna vegabréfsáritun fyrir brottför. Þrátt fyrir fullkomið aðgengi innan Evrópu rekur Ísland lestina í samanburði við önnur Schengen-ríki.
Samkvæmt nýjustu vegabréfaskýrslunni, sem tekur til 199 landa, er svokallað hreyfanleikastig Íslands 169. Það þýðir að íslenskir vegabréfshafar geta ferðast til 111 áfangastaða algjörlega án vegabréfsáritunar. Þá geta þeir fengið vegabréfsáritun við komu á 48 áfangastöðum og nýtt sér rafrænt ferðaleyfi (eTA) á 10 stöðum, þar á meðal í Bandaríkjunum (90 dagar) og Bretlandi (180 dagar). Heildaraðgangshlutfall íslenska vegabréfsins nemur 84,3% á heimsvísu, en áritunar er krafist fyrir brottför til 29 landa.
Eftirbátur nágrannaþjóða í alþjóðlegum samanburði
Þótt íslenska vegabréfið tryggi víðtæk ferðafrelsi sýnir svæðisbundinn samanburður að Ísland er neðarlega á blaði meðal Evrópuþjóða. Ísland situr í 32. sæti af 47 Evrópulöndum og er í neðsta sæti (29. sæti) af þeim 29 ríkjum sem aðild eiga að Schengen-samstarfinu. Landið er sömuleiðis í 30. sæti af 38 OECD-ríkjum og 27. sæti af 32 NATO-þjóðum.
Aðgengi íslenskra ríkisborgara er hins vegar framúrskarandi í ákveðnum heimshlutum utan Evrópu. Ísland er með 100% heildaraðgang að Persaflóaríkjunum, þar sem lönd á borð við Sádi-Arabíu og Katar bjóða upp á rafrænar áritanir eða áritun við komu. Þá er aðgengið 95,7% í Norður-Ameríku og yfir 90% í Karíbahafinu og Suður-Ameríku. Erfiðast er að ferðast á íslensku vegabréfi til Afríku, þar sem heildaraðgengið mælist 68,5%.
Ójafnt aðgengi milli landa
Skýrslan leiðir í ljós athyglisverða ósamhverfu í vegabréfaáritunum milli Íslands og annarra ríkja. Íslendingar njóta ríkari ferðaheimilda til landa eins og Kína, Indlands, Sádi-Arabíu og Tyrklands en ríkisborgarar þeirra landa gera til Íslands, þar sem þeir síðarnefndu þurfa hefðbundna áritun til að komast inn á Schengen-svæðið.
Dæmið snýst hins vegar við þegar litið er til Níkaragva. Ríkisborgarar þaðan geta ferðast til Íslands án áritunar eða með einfölduðu fyrirkomulagi, á meðan íslenskir ríkisborgarar þurfa að sækja um vegabréfsáritun fyrir ferðalög til Níkaragva.
Þegar litið er á móttökuröðun (e. welcoming rank), sem mælir hversu mörgum þjóðernum Ísland hleypir inn í landið án hefðbundinnar áritunar fyrir brottför, lendir Ísland í 92. sæti af 199 löndum. Sú niðurstaða endurspeglar sameiginlega og stranga landamærastefnu Schengen-samstarfsins frekar en styrk íslenska vegabréfsins á alþjóðavettvangi.
