Sigmundur Davíð vill afnema erfðafjárskattinn

Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son, for­maður Mið­flokks­ins, hefur lagt fram þings­á­lykt­un­ar­til­lögu á Alþingi um að erfða­fjár­skattur verði afnum­inn með öllu. Tillagan var síð­ast lögð fram þann 9. sept­em­ber 2026 á 158. lög­gjaf­ar­þingi, en hún var fyrst kynnt í febr­úar á sama ári. Formanni Mið­flokks­ins til grund­vallar liggja sið­ferð­is­leg rök og gagn­rýni á flókið og óskil­virkt skatt­kerfi.

„Ríkið á ekki að krefj­ast hlutar í eignum hins látna þegar fjöl­skyldan syrgir,“ segir Sig­mundur Davíð. Hann leggur ríka áherslu á að verð­mæti eigi að renna óskipt til næstu kyn­slóðar í stað þess að lenda í rík­is­sjóði. Talsmenn þess að afnema skatt­inn benda á að hann feli í sér ósann­gjarna tví­sköttun á eignum sem þegar hafa verið skatt­lagðar á lífs­leið­inni, auk þess sem hann skili sára­litlum tekjum í rík­is­sjóð miðað við hvað fram­kvæmdin er flókin.

Djúpstæður ágreiningur um réttlæti

Málið snertir djúp­stæðan hug­mynda­fræði­legan ágrein­ing um hlut­verk rík­is­ins og rétt­læti í skatt­kerf­inu og skipt­ast skoð­anir á Alþingi og í sam­fé­lag­inu í tvær fylk­ingar:

Sjón­ar­mið and­stæð­inga skatts­ins byggja á sið­ferð­is­legri hlið ást­vina­missis, verndun eigna­rétt­ar­ins og lág­mörkun á flækju­stigi inn­heimt­unnar. Og sjón­ar­mið stuðn­ings­manna skatts­ins líta á skatt­inn sem mik­il­vægt tæki til að jafna kjör í sam­fé­lag­inu og koma í veg fyrir mikla sam­þjöppun auðs á milli kyn­slóða. Þeir telja erfðir vera vinnu­lausar tekjur fyrir við­tak­and­ann og telja eðli­legt að þær séu skatt­lagðar til að fjár­magna sam­fé­lags­lega inn­viði á borð við heil­brigðis- og mennta­kerfið.

Afstaða þing­manna á Alþingi gagn­vart erfða­fjár­skatt­inum fylgir að miklu leyti flokkalínum og hug­mynda­fræði, þar sem skýr skipt­ing er á milli hægri/miðju­flokka sem vilja afnema eða lækka skatt­inn og vinstri/félags­hyggju­flokka sem vilja halda honum.

Þingmenn úr Mið­flokknum og Sjálf­stæð­is­flokknum hafa verið leið­andi í því að leggja fram form­leg þing­mál um afnám skatts­ins. Allir þing­menn Mið­flokks­ins standa að baki þings­á­lykt­un­ar­til­lögu Sig­mundar Davíðs um afnám skatts­ins. Helstu flutn­ings­menn hafa verið þau Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son, Bergþór Ólason, Ingi­björg Dav­íðs­dóttir, Karl Gauti Hjalta­son, Nanna Margrét Gunn­laugs­dóttir, Sigríður Á. Andersen, Snorri Másson og Þor­grímur Sig­munds­son.

Þingmenn Sjálf­stæð­is­flokks­ins hafa einnig lagt fram sjálf­stætt laga­frum­varp, mál 9 á 158. þingi, um að fella lög um erfða­fjár­skatt hrein­lega úr gildi. Helstu flutn­ings­menn hafa verið Rósa Guð­bjarts­dóttir, fyrsti flutn­ings­maður, Guðrún Haf­steins­dóttir, Hildur Sverr­is­dóttir, Jens Garðar Helgason, Jón Gunn­ars­son, Jón Pétur Zimsen, Njáll Trausti Frið­berts­son og Ólafur Adolfs­son.

Þingmenn sem vilja halda í erfðafjárskattinn

Þótt ekki hafi farið fram nýleg loka­at­kvæða­greiðsla sem knýr alla þing­menn til að kjósa, þá sýna umræður og stefnu­mál flokk­anna að vinstri- og mið-vinstri flokk­arnir verja skatt­inn og telja hann mik­il­vægan innviðum sam­fé­lags­ins.

Sam­fylk­ingin undir for­ystu Kristrúnar Frosta­dóttur leggur áherslu á jöfnuð og rík­is­fjár­mögnun. Sam­fylk­ingin lítur almennt á erfða­fjár­skatt sem mik­il­vægt tæki til að koma í veg fyrir sam­þjöppun auðs á milli kyn­slóða og til að fjár­magna vel­ferð­ar­kerfið.