Fyrrverandi njósnari hjá CIA hefur greint frá því sem hann telur að kunni að vera raunverulegar hvatir Bandaríkjaforseta, Donalds Trump, fyrir því að vilja ná yfirráðum yfir Grænlandi. Andrew Bustamante starfaði áður hjá bandaríska flughernum og við rekstur kjarnorkuknúinna langdrægra eldflauga (ICBM) áður en hann var ráðinn til leyniþjónustudeildar CIA, National Clandestine Service.

Í dag heldur hann úti hlaðvarpinu EverydaySpy, þar sem hann fjallar um meðal annars stjórnmál, alþjóðleg átök, sálfræði og, eðli málsins samkvæmt, leyniþjónustur. Nýlega lýsti Trump því yfir að hann hygðist leggja tolla á Bretland og sjö önnur Evrópuríki nema þau samþykktu að Bandaríkin fengju að kaupa Grænland af Danmörku. Mirror fjallaði um málið.

Forsætisráðherra Bretlands, Keir Starmer, brást við þessu í dag á blaðamannafundi og sagði tollana „ranga“, og lagði áherslu á að einungis Grænland og Danmörk hefðu vald til að ákveða framtíð landsvæðisins.

Trump heldur því fram að Bandaríkin þurfi Grænland af þjóðaröryggisástæðum og að hann muni eignast eyjuna á „auðveldan hátt“ eða „erfiðan hátt“, sem gefur til kynna að hernaðaríhlutun sé enn möguleg.

Andrew telur hins vegar að fleiri þættir séu í spilinu.

„Yfirburðir Bandaríkjanna á norðurslóðum eru lykilatriði fyrir stöðu þeirra sem leiðandi stórveldis. Það er fyrsta röksemdin fyrir Grænlandi,“ sagði njósnarinn fyrrverandi.

„Önnur röksemdin snýr að efnahagslegu sjálfstæði Bandaríkjanna, ekki aðeins hvað varðar strategískt mikilvægar auðlindir eða sjaldgæfa jarðmálma, heldur einnig önnur lykilsteinefni. Þau steinefni sem nauðsynleg eru fyrir efnahagslega þróun, sem og sjaldgæfir jarðmálmar sem þarf til hernaðartækniframfara og vopnavæðingar, eru bæði til staðar á Grænlandi, og hlýnun jarðar gerir sífellt stærri hluta landsins aðgengilegan. Þannig eru mjög raunverulegir bandarískir hagsmunir af því að ná einhverjum yfirráðum yfir auðlindunum á Grænlandi. Hins vegar er engin lagaleg forsenda, jafnvel samkvæmt bandarískum stöðlum, fyrir því að taka landið með valdi. Svo hvað þýðir það?“

Andrew telur að Bandaríkin myndu vinna beint með fyrirtækjum á svæðinu í viðskiptalegum tilgangi til að „fara fram hjá“ hefðbundnum stjórnmálasamskiptum og færa sig strax yfir í beint viðskiptasamband.

Hann bætti við:

„Bandaríkin munu taka yfir þau svæði á Grænlandi sem þau vilja, og ég held að þau muni finna leið til þess án þess að grafa undan NATO.

„Ég sé hins vegar enga niðurstöðu þar sem Danmörk er sátt. Ég sé frekar niðurstöðu þar sem Grænlendingar eru ánægðari en, þú veist, móðurlandið eða ‚móðurfyrirtækið‘.

„En þetta er afar erfitt að spá fyrir um, hversu hratt, á hvaða hátt og svo framvegis. En þetta er ekki eitthvað sem mun einfaldlega gleymast.“

Hann viðurkenndi að „engin rök“ væru fyrir því að Bandaríkin tækju Grænland með valdi. Hann hélt áfram:

„Það eru engin rök fyrir því að þau reyni að rjúfa skuldbindingar sínar gagnvart NATO með því að ganga hart fram, hvort sem er pólitískt eða hernaðarlega, gegn NATO-bandamanni sem í raun fer með vernd landsvæðisins. Þetta er því mjög undarleg og ruglingsleg staða.“

Strategísk staða Grænlands milli Norður-Ameríku og norðurslóða gerir það afar mikilvægt fyrir eftirlit með siglingum og snemmbúin viðvörunarkerfi gegn eldflaugaógn frá fjandsamlegum ríkjum.

Svæðið býr einnig yfir miklum náttúruauðlindum, þar á meðal úrani, járni, sjaldgæfum jarðmálmum og mögulega olíu- og gaslindum, þó Trump hafi áður sagt að Bandaríkin þurfi Grænland af „þjóðaröryggisástæðum, ekki vegna steinefna“.

Í frekari umræðu um spennuna lagði Andrew til að deilan myndi líklega ekki lengi ráða ríkjum í fréttaflutningi. Hann lýsti henni sem „ekki sérlega spennandi“ og benti á að athygli almennings dofni ef saga „blæðir ekki“.

Hann bætti við að fólk myndi „hætta að fylgjast með“ þegar viðskipta- eða efnahagssamningar yrðu loks gerðir, og það sé eitthvað sem Trump „viti vel“.

Hann hélt áfram:

„En akkúrat núna hefur hann tækifæri til að halda áfram að sýna vald sitt, með strategískri tvíræðni eftir valdbeitingu sína í Venesúela, svo hvers vegna ekki að mjólka það til hins ýtrasta og láta fólk velta fyrir sér hvort það eigi einfaldlega að lúta kröfum hans varðandi Grænland?“