„Við getum ekki þagað á meðan þjóðarmorð eiga sér stað á Gaza,“ stendur í opnu bréfi sem var birt í franska dagblaðinu Liberation og bandaríska tímaritinu Variety.
Meira en 380 kvikmyndastjörnur og kvikmyndagerðarfólk, þar á meðal Ralph Fiennes, leikari úr „Schindler's List“, Richard Gere, Susan Sarandon, Javier Bardem og fjórir fyrrverandi kvikmyndaleikstjórar sem unnu Cannes-verðlaunin, sögðust „skammast sín“ fyrir „aðgerðaleysi“ kvikmyndaiðnaðarins gagnvart þjóðarmorðinu á Gaza.
Átta íslenskir leikstjórar eru meðal þeirra sem skrifa undir bréfið en það eru þau Ásdís Thoroddsen, Benedikt Erlingsson, Grímur Hákonarson, Hlynur Pálmason, Óskar Jónasson, Rúnar Rúnarsson, Valdimar Jóhannsson og Þorsteinn Jónsson.
Hér má lesa bréfið í íslenskri þýðingu:
Fatma Hassona (Fatem) var 25 ára.
Hún var palestínsk sjálfstætt starfandi ljósmyndablaðakona. Hún var skotmark í árás ísraelska hersins þann 16. apríl 2025, daginn eftir að tilkynnt var að kvikmyndin PUT YOUR SOUL ON YOUR HAND AND WALK eftir Sepideh Farsi, þar sem hún var aðalpersónan, hefði verið valin í ACID-hópinn á Cannes kvikmyndahátíðinni.
Hún var að fara að giftast.
Tíu nánustu ættingjar hennar, þar á meðal ólétt systir hennar, létust einnig í sömu loftárás ísraelska hersins.
Frá skelfilegu fjöldamorðunum 7. október 2023 hefur engum erlendum blaðamanni verið hleypt inn á Gaza. Ísraelski herinn beinir árásum að óbreyttum borgurum. Meira en 200 blaðamenn hafa verið viljandi drepnir.
Höfundar, leikstjórar og listafólk eru myrt á hrottalegan hátt. Í lok mars var palestínski kvikmyndagerðarmaðurinn Hamdan Ballal, sem hlaut Óskarsverðlaun fyrir heimildarmyndina NO OTHER LAND, sem hann gerði með Yuval Abraham, Basel Adra og Rachel Szor, barinn af ísraelskum landnemum og honum síðan rænt af hernum. Hann var aðeins látinn laus eftir alþjóðlegan þrýsting. Þögn Óskarakademíunnar um málið vakti reiði meðal eigin félagsmanna, sem neyddi hana til að biðjast afsökunar opinberlega. Slíkt aðgerðaleysi fyllir okkur skömm.
Hvers vegna virðist kvikmyndagerð, sem á að standa fyrir félagslegri og pólitískri meðvitund, snúa baki við hryllingi veruleikans og kúguninni sem kollegar okkar verða fyrir?
Við, listafólk og menningarstarfsfólk, getum ekki þagað á meðan þjóðarmorð á sér stað á Gaza og þessar ólýsanlegu fréttir skella á okkar eigin geira.
Til hvers að gegna störfum okkar ef þau leiða ekki til lærdóms af sögunni og pólitískra verka, ef við mætum ekki til leiks til að verja bældar raddir?
Af hverju þessi þögn?
Öfgahægriöfl, fasisminn, nýlenduhyggjan, transfóbía, and-LGBTQIA+ hreyfingar, kynjamisrétti, kynþáttafordómar, íslamófóbía og gyðingahatur berjast um hugmyndavettvanginn – ráðast á útgáfur, kvikmyndagerð, háskóla – og þess vegna ber okkur skylda til að spyrna á móti.
Höfum ekki list okkar meðseka í því versta.
Rísum upp.
Nefnum hlutina með réttu nafni.
Við skulum horfast sameiginlega í augu við veruleikann með nákvæmni hjartans, svo hann verði ekki þaggaður og huldur lengur.
Höfum uppreisn gegn áróðrinum sem sífellt tekur yfir ímyndunarafl okkar og rænir okkur mannlegri reisn.
Fyrir Fatem, fyrir allar þær og þá sem deyja í þögninni. Kvikmyndirnar verða að miðla þeirra röddum, verða spegill samfélags okkar. Við verðum að bregðast við áður en það er um seinan.
