Skógeyðing vegna fyrirhugaðrar uppbyggingar gagnavera Google í Finnlandi hefur hrakið villt dýr úr heimkynnum sínum. Íbúar segja úlfa nú hafa leitað inn í nærliggjandi þorp og finnsk yfirvöld hafa fyrirskipað stöðvun undirbúningsframkvæmda á tveimur svæðum.
Google hefur haft starfsemi í Finnlandi í meira en 15 ár, en nýjasta útþensla fyrirtækisins á sviði gagnavera hefur leitt til óvelkominna nágranna í þorpum í nágrenninu. Úlfar hafa leitað inn í finnsku þorpin Muhos og Otanmäki eftir að finnskt dótturfélag Google felldi hundruð þúsunda trjáa til að undirbúa stórfellda uppbyggingu gagnavera, í leyfisleysi. Finnsk yfirvöld hafa í kjölfarið fyrirskipað að undirbúningsframkvæmdir verði stöðvaðar.
„Við urðum vör við úlfa í þorpinu vegna þess að öll villtu dýrin flúðu skóginn,“ sagði Anni Ranta, íbúi í Otanmäki, við breska dagblaðið The Guardian.
Finnska dótturfélag Google, Tuike Finland Oy, ruddi um 330 hektara skóglendis, eða um 815 ekrur, nærri bænum Muhos. Þá voru nærri 200 hektarar, eða um 494 ekrur, ruddir nærri Otanmäki. Samtals var því um 530 hektara svæði, eða um 1.309 ekrur, rutt áður en tilskildum umhverfismati lauk. Samkvæmt The Guardian voru um 400.000 tré felld á svæðunum tveimur.
Finnska leyfis- og eftirlitsstofnunin fyrirskipaði fyrirtækinu að stöðva allan undirbúning á báðum svæðum þar til umhverfismati væri lokið. Framkvæmdirnar höfðu meðal annars falið í sér trjáfellingu, fjarlægingu jarðvegs, gerð aðkomuvega og aðrar breytingar sem gætu haft veruleg áhrif á umhverfið.
„Að okkar mati munu þessar aðgerðir breyta umhverfinu og hafa áhrif á það. Að greina og meta slík áhrif er eitt af meginmarkmiðum umhverfismatsins,“ sagði Tommi Muilu, yfirmaður umhverfissviðs eftirlitsstofnunarinnar.
Google segist hafa brugðist eigin kröfum
Google segir að fyrirtækið hafi starfað í góðri trú og ekki ætlað sér að valda umhverfisspjöllum eða brjóta finnsk lög. Fyrirtækið hefur jafnframt tilkynnt að það hyggist gróðursetja tré á 130 hektara svæði við Muhos. Það er þó minna en helmingur þess skóglendis sem var rutt þar einum saman.
„Við skiljum áhyggjurnar og verðum að viðurkenna að í þessu tilviki stóðumst við ekki okkar eigin háu kröfur,“ sagði talsmaður Google við bandarísku sjónvarpsstöðina CNBC.
„Við störfuðum í góðri trú samkvæmt skógræktarlögum, gerðum náttúrufarskannanir og gripum til ráðstafana til að vernda verðmæt svæði. Við höldum áfram langtímastarfi okkar á svæðinu og þróum áætlanir um landmótun og líffræðilega fjölbreytni, þar á meðal gróðursetningu trjáa á 130 hekturum við Muhos.“
Framkvæmdirnar eru hluti af fyrirhugaðri 13 milljarða evra fjárfestingu Google í Finnlandi, sem tilkynnt var um í september. Fjárfestingin nemur um 15,1 milljarði Bandaríkjadala. Fyrirtækið hyggst stækka gagnaver sín í landinu til að mæta vaxandi eftirspurn eftir skýjaþjónustu, stafrænni þjónustu og reiknigetu fyrir gervigreind.
Google hefur sagt að það styðji verkefni á sviði hreinnar orku og leggi fé til náttúruverndar og nærsamfélaga, meðal annars til að styðja við líffræðilega fjölbreytni, menntun, rannsóknir og þróun starfsfólks.
Finnland hefur lagt mikið undir til að laða að Google
Finnland hefur orðið eftirsóknarverður staður fyrir fyrirtæki sem byggja gagnaver, meðal annars vegna svalt loftslags, aðgangs að raforku með lágt kolefnisspor og nægs landsvæðis. Lágt hitastig getur dregið úr orkunotkun við kælingu tölvuþjóna og raforkuframleiðsla landsins byggist meðal annars á kjarnorku, vindorku og vatnsafli.
Google hefur rekið gagnaver í Finnlandi um árabil. Gagnaver fyrirtækisins í Hamina hefur verið starfrækt frá árinu 2011 og notar sjó úr Finnska flóanum til kælingar. Google hefur bent á þá lausn sem valkost við hefðbundnar kæliaðferðir.
Finnsk stjórnvöld hafa lagt mikið upp úr því að laða að nýja fjárfestingu Google. „Finnland er aðlaðandi áfangastaður fyrir fjárfestingar og það er áfram eitt af forgangsverkefnum okkar að laða að frekari fjárfestingu,“ sagði Petteri Orpo, forsætisráðherra Finnlands, þegar tilkynnt var um fjárfestingaráformin í september. Hann sagði ákvörðun Google staðfesta styrkleika landsins.
Google hefur átt í samstarfi við Fingrid, rekstraraðila finnska raforkuflutningskerfisins, og Business Finland, opinbera stofnun sem vinnur að því að efla fjárfestingar og atvinnulíf, við að finna hentuga staði fyrir uppbyggingu gagnavera.
Í september gerði fyrirtækið einnig 22 ára samning við finnska orkufyrirtækið Fortum sem miðar að því að lengja líftíma kjarnorkuversins í Loviisa. Google segir að orkuverið standi undir um tíu prósentum af raforkuframleiðslu Finnlands.
Samkvæmt Google hefði orkuverið ekki getað haldið starfsemi áfram eftir 2030 án fjárfestinga í lengingu líftíma þess. Um 580 manns starfa þar. Fyrirtækið segir að með því að halda orkuverinu gangandi næstu áratugi verði hægt að stuðla að stöðugra raforkuverði og styrkja raforkukerfi landsins til lengri tíma.
Gagnaverum fylgja vaxandi umhverfisáskoranir
Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins hefur bent á að gagnaver skapi vaxandi áskoranir fyrir umhverfi og loftslag vegna mikillar raforkunotkunar og vatnsþarfar. Kolefnisspor þeirra ræðst einnig af því hvort raforkan sem þau nota kemur frá orkugjöfum með lágt kolefnisspor eða jarðefnaeldsneyti.
Framkvæmdastjórnin segir þó að gagnaver sem eru sjálfbær, sveigjanleg og vel hönnuð geti einnig haft jákvæð áhrif ef þau laga raforkunotkun sína að aðstæðum í raforkukerfinu.
Slík gagnaver geti lækkað heildarkostnað raforkukerfisins, aukið stöðugleika þess og auðveldað samþættingu endurnýjanlegra orkugjafa.
