Mikil og reglubundin notkun mæðra á sjálfumyndum, að taka þær, breyta þeim og birta, getur haft óbein áhrif á áhuga barna þeirra á fegrunaraðgerðum, samkvæmt nýrri rannsókn.
Það gerist ekki með beinum hætti heldur í gegnum keðjuáhrif sem tengjast eigin sjálfsmyndatöku unglinganna, eftirliti með eigin útliti og ánægju með útlit andlits. Þetta kemur fram í nýrri kínverskri rannsókn sem birt var í Journal of Health Psychology.
Í greiningunni kom fram að engin bein tölfræðileg tengsl fundust milli sjálfsmyndatöku mæðra og þess hvort unglingarnir hugleiddu fegrunaraðgerðir.
Áhrifin birtust óbeint. „Sjálfsmyndatökur mæðra tengdust meiri sjálfsmyndatökum hjá börnunum, sem tengdist hærra stigi athygli að eigin líkama (body surveillance) og meiri óánægju með andlit — sem aftur tengdist meiri hugleiðingum um fegrunaraðgerðir.“
Mynstrið var svipað hjá báðum kynjum: „Sama áhrifalíkan átti við um stúlkur og pilta þrátt fyrir að stúlkur tækju sjálfsmyndir að jafnaði oftar.“
Höfundarnir leggja áherslu á að niðurstöðurnar lýsi tengslum og fylgni en ekki orsökum. „Þessi gögn sýna tengsl en sanna ekki orsakasamhengi.“ Þeir minna jafnframt á að rannsóknin fjallaði eingöngu um mæður en ekki feður og að menningarlegir þættir í kínversku samfélagi geti haft áhrif á alhæfingargild. „Niðurstöðurnar kunna að vera breytilegar milli samfélaga með ólík viðmið um fegurð og fjölskyldu.“
Rannsókninni, undir forystu Lijuan Xiao við Xi’an Jiaotong-háskóla, var ætlað að varpa ljósi á þætti sem tengjast ört vaxandi vinsældum fegrunaraðgerða meðal ungs fólks, sérstaklega í Kína. Í rannsókninni tóku þátt rúmlega 540 mæðgur og mæðgin úr tveimur framhaldsskólum. Meðalaldur unglinganna var um 16,5 ár. Mæður og börn svöruðu spurningalistum um sjálfsmyndatökur (tíðni, val og miðlun mynda, notkun síur/forrita). Unglingarnir svöruðu auk þess kvörðum um „eftirlit með eigin líkama“ (body surveillance), óánægju með andlit og hugleiðingar um fegrunaraðgerðir.
Niðurstöðurnar benda til að sértæk hegðun á samfélagsmiðlum — í þessu tilviki venjur um sjálfsmyndatökur í fjölskyldunni — geti mótað sjálfs- og líkamsímynd unglinga og þannig óbeint haft áhrif á viðhorf þeirra til fegrunaraðgerða. Samkvæmt höfundunum er lykilatriði að horfa ekki aðeins einangrað á útlitseiginleika eða áhrifa foreldra, heldur samspil fjölskylduvenja, miðlanotkunar og sálfélagslegra þátta.
