Upplýsingar um danskt fasteignalán í myndskeiði sem Halldór Jörgen Olesen birti nýverið hafa vakið talsverða athygli en lánið reyndist vera tímabundið neyðarúrræði, samkvæmt heimildum Hjartar J. Guðmundssonar, sagnfræðings og alþjóðastjórnmálafræðings, inni á vefsíðunni stjornmal.is.
Í myndbandinu fullyrðir Halldór að hann hafi greitt 80 þúsund íslenskar krónur á mánuði af 90 milljóna króna fasteignaláni sem hann tók í Danmörku fyrir fimm árum.
Hjörtur gagnrýnir myndbandið og segist hafa tekið fljótlega eftir því að miðað við þá upphæð tæki rúm 93 ár að greiða upp höfuðstól lánsins, að vöxtum undanskildum. Hjörtur segir að Halldór hafi varist upphaflega sagna og sagt Íslendinga almennt ekki skilja fjölbreytileika lánaframboðs í Evrópusambandinu vegna slæmra kjara á innlendum markaði.
Fréttin hefur verið uppfærð þar sem bætt var við svari Halldórs við gagnrýni Hjartar.
Halldór bregst við gagnrýni Hjartar
Halldór hefur nú svarað gagnrýni Hjartar.
„Þetta er rangt. Afdráttarlaus lán (afdragsfri lån) eru staðlað lánaform í Danmörku sem hefur verið í boði í áratugi — ekki neyðarúrræði. Um 60% danskra húseigenda nota þau. Neikvæðu vextirnir (-0,04%) endurspegluðu markaðsaðstæður í Evrópu, ekki neina neyðaraðgerð.
Kjarninn er þessi: Ég greiði 4.040 DKK/mán (~86.000 ISK) af 103 milljóna króna láni. Sambærilegt lán á Íslandi kostar ~850.000 ISK/mán. Tífalt meira. Hvort sem þetta er „neyðarúrræði” eða ekki — Íslendingar hafa aldrei fengið aðgang að slíkum kjörum. Og það er vandamálið sem enginn vill ræða.
Og nei — ég „viðurkenndi” ekkert. Ég útskýrði hvernig lánakerfið virkar. Það er munur.“
Halldór gagnrýnir að ekki hafi verið kafað dýpra við heimildavinnuna.
„“Félagi minn taldi víst að skýringin væri sú að Halldór hefði tekið sérstakt lán sem í boði var í Danmörku á sínum tíma og var hugsað sem ákveðið neyðarúrræði vegna kórónuveirufaraldursins sem einungis þyrfti að greiða vexti af en ekkert inn á höfuðstólinn fyrstu árin og með neikvæðum vöxtum á köflum.” Þar stendur að heimild Hjartar er “félagi minn”. Það var semsagt ekki farið dýpra en að styðjast við félaga eða var það bara skáldskapur hjá Hirti?“
Halldór lætur fylgja með skjáskot af láninu:
Viðurkenndi að um afborganalaust neyðarlán væri að ræða
Í samtali við Hjört inni á vefsíðunni Stjórnmál.is viðurkenndi Halldór síðar að umræddar tölur gæfu ekki rétta mynd af dæmigerðum dönskum fasteignalánum. Lánið var tekið árið 2021 á meðan kórónuveirufaraldurinn stóð yfir, með 0,18% neikvæðum vöxtum.
Um var að ræða sérstakt neyðarúrræði þar sem lántakendum bauðst að greiða eingöngu lága vexti en ekkert inn á höfuðstólinn fyrstu árin. Slík lán fela í sér að mánaðarlegar afborganir margfaldast og hækka verulega þegar hinu afborganalausa tímabili lýkur, sem gerir þau sambærileg við svokölluð kúlulán.
Aðspurður um hvort rétt hefði verið að upplýsa fólk strax um rétt eðli lánsins svaraði Halldór því til að hann hygðist skýra málið nánar síðar en ætlaði að draga það á langinn til þess að valda pirringi hjá þeim sem gagnrýndu fullyrðingarnar.
