Utanríkisráðherrar ESB hafna tækifæri til að setja vopnasölubann eða refsiaðgerðir gegn ísraelskum ráðherrum.

„Þessa verður minnst sem ein svívirðilegasta stund í sögu Evrópusambandsins,“ segir Agnès Callamard, framkvæmdastýra Amnesty International í fréttatilkynningu samtakanna.

Í kjölfar ákvörðunar ESB um að fresta ekki samstarfssamningi ESB og Ísraels sagði Agnès Callamard, framkvæmdastýra Amnesty International:

„Höfnun ESB á að fresta samningnum við Ísrael er grimm og ólögmæt svik við sjálfa grundvallarsýn Evrópusambandsins sem byggist á virðingu fyrir alþjóðalögum og baráttu gegn harðstjórn, svik við reglur sambandsins sjálfs og mannréttindi Palestínumanna. Þessa verður minnst sem ein svívirðilegasta stund í sögu Evrópusambandsins. Evrópskir leiðtogar höfðu tækifæri til að taka siðferðilega afstöðu gegn glæpum Ísraels, en í staðinn veittu þeir grænt ljós á áframhaldandi þjóðarmorð á Gaza, ólögmætt hernám alls hernumda palestínska landsvæðisins og kerfisbundið aðskilnaðarstefnukerfi gegn Palestínumönnum.“

Og hún hélt áfram:

„Eigin úttekt ESB hefur skýrt sýnt fram á að Ísrael brýtur gegn mannréttindaskuldbindingum sínum samkvæmt samningnum. Samt sem áður kaus aðildarríkin að grípa ekki til aðgerða til að binda endi á brotin og forðast eigin samsekt, heldur halda í forgangsviðskiptaaðstöðu frekar en að uppfylla alþjóðlegar skuldbindingar sínar og vernda líf Palestínumanna.“

Callamard segir ESB senda hættuleg skilaboð til þeirra sem fremji grimmdarverk.

„Þetta er meira en pólitísk hugleysi. Í hvert sinn sem ESB bregst við með aðgerðaleysi eykst hættan á samsekt í verkum Ísraels. Þetta sendir hættuleg skilaboð til þeirra sem fremja grimmdarverk: að þeir fái ekki aðeins að vera óáreittir heldur verði jafnvel umbunað.

Þolendur eiga skilið meira en innantómar yfirlýsingar. Nú verða aðildarríki að grípa til einhliða aðgerða og slíta öllum formum samstarfs við Ísrael sem kunna að stuðla að alvarlegum brotum þess á alþjóðalögum. Þessar aðgerðir skulu fela í sér algert vopna- og eftirlitsbúnaðarbann, sem og bann við viðskiptum og fjárfestingum tengdum ólöglegum landtökubyggðum Ísraels á hernumdu svæðunum.“

Samstarfssamningur ESB og Ísraels

Þann 15. júlí komu utanríkisráðherrar ESB saman í Brussel til að ákveða hvort fresta ætti samstarfssamningi ESB og Ísraels. Aðildarríkjunum voru kynntar tíu mögulegar aðgerðir, þar á meðal full frestun samningsins, takmörkun á viðskipta- og rannsóknarsamstarfi, vopnasölubann, refsiaðgerðir gegn ísraelskum ráðherrum, afnám vegabréfsfrelsis fyrir ísraelska ríkisborgara í Evrópu eða bann við viðskiptum við landtökubyggðir. Engin þessara tillagna fékk nægilegan stuðning á fundinum.

Nú verða aðildarríki að grípa til einhliða eða samhæfðra aðgerða til að samræma framgöngu sína við alþjóðalög, sem ganga framar bæði reglum ESB og landslögum. Þau geta t.d. hegðað sér eins og samningurinn hafi verið settur í bið og einhliða stöðvað allt samstarf við Ísrael sem kann að stuðla að alvarlegum brotum þess á alþjóðalögum, m.a. með því að hindra viðskipta- eða fjárfestingatengsl sem viðhalda ólögmætri stöðu sem Ísrael hefur skapað á hernumda palestínska landsvæðinu, eins og Alþjóðadómstóllinn kom inn á í áliti sínu árið 2024.