2400 ungmenni hér á landi ekki í vinnu, námi eða starfsþjálfun

Ísland hefur, líkt og önnur ríki heims­ins, sett sér það mark­mið eigi síðar en árið 2020, að lækka veru­lega hlut­fall fólks á aldr­inum 15-24 ára sem ekki er í vinnu, námi eða starfs­þjálfun Hlutfall ung­menna á Íslandi sem ekki eru í vinnu, námi eða starfs­þjálfun er með því lægsta í Evrópu

Árið 2018 var hlut­fall ung­menna á Íslandi á aldr­inum 16-24 ára sem eru ekki í vinnu, námi eða starfs­þjálfun með því lægsta sem þekk­ist í Evrópu. Í löndum Evr­ópu­sam­bands­ins (28 lönd ESB) voru að jafn­aði 10,5% ung­menna sem voru ekki í vinnu, námi eða starfs­þjálfun. Samkvæmt Eurostat var þetta hlut­fall um 5% á Íslandi sem var svipað og í Noregi, Hollandi og Lúx­em­borg. Hæst var hlut­fallið í Tyrk­landi, eða 24,4%, en Norður-Makedónía fylgir fast á eftir en þar var hlut­fallið 24,1%. Það ber að árétta að Eurostat miðar aðeins við ein­stak­lings­heim­ili á meðan Hagstofa Íslands telur einnig með þá sem búa á stofn­unum. Þetta er skýr­ingin á því að Hag­stofan metur hlut­fallið hærra en Eurostat.

Konur lík­legri til að vera ekki í vinnu, námi eða þjálfun
Konur á aldr­inum 20-34 ára eru lík­legri til að vera ekki í vinnu, námi eða starfs­þjálfun en karlar á sama aldri flest árin á tíma­bil­inu 2003-2018. Á tíma­bil­inu 2003-2008 mæld­ist hlut­fall þeirra sem eru ekki í vinnu, námi eða starfs­þjálfun hærra meðal kvenna heldur en karla, eða á bil­inu 3,5% – 5,6%.

Aukning í kjöl­far hruns­ins
Í kjöl­far efna­hags­hruns­ins jókst bæði hlut­fall karla og kvenna sem stund­uðu ekki atvinnu, nám eða starfs­þjálfun. Á meðal karl­manna var aukn­ingin þó meiri og því dróst mun­ur­inn á kynj­unum saman. Frá árinu 2013 hefur mun­ur­inn auk­ist aftur milli kynj­anna og er töl­fræði­lega mark­tækur frá því ári. Árið 2018 var hlut­fallið 8,5% meðal kvenna og 6,4% hjá körlum. Þessi kynja­munur skýrist lík­lega ekki af því að ungar konur séu atvinnu­lausar eða stundi ekki nám í sama mæli og ungir karlar þar sem hag­tölur sýna að atvinnu­leysi ungra kvenna er að jafn­aði lægra og skóla­sókn þeirra hærri en meðal karla. Munurinn gæti stafað af því að ungar konur eru frekar utan vinnu­mark­aðar en ungir karlar. Til dæmis gætu konur á aldr­inum 20-34 ára verið lík­legri til að vera í fæð­ing­ar­or­lofi áður en þær byrja í starfi, séu frekar öryrkjar, veikar, tíma­bundið ófærar til vinnu eða lík­legri til að vera heima­vinn­andi.

Kynja­mun­ur­inn hér á landi er minni en með­al­tal Evr­ópu­sam­bands­ins. Að jafn­aði eru 12,2% karl­manna í Evr­ópu­sam­band­inu utan bæði vinnu­mark­aðar og skóla­kerfis en 20,9% kvenna, sem er 8,7 pró­sentu­stiga munur.

Hlut­fallið hækkar með aldri
Tölu­verður munur er á hlut­falli þeirra sem eru ekki í vinnu, námi eða starfs­þjálfun eftir ald­urs­hópum. Hlut­fallið er lægst í ald­urs­hópnum 16-19 ára, sem skýrist lík­lega af því að lang­flestir í þessum ald­urs­hópi leggja stund á form­legt eða óform­legt nám. Ef ald­urs­hóp­ur­inn 20-34 ára er bor­inn saman við ald­urs­hóp­inn 35-64 ára þá er hlut­fallið mark­tækt hærra meðal eldri ald­urs­hóps­ins flest árin á tíma­bil­inu 2003-2018. Óumdeilt er þó að efna­hags­hrunið hafði slæm áhrif á stöðu 20-34 ára ein­stak­linga þar sem hlut­fallið jókst frá 5,6% árið 2007 upp í 13,4% árið 2010.