Glímir enn við reiðina

„Ég gróf þetta bara niður í und­ir­með­vit­und­ina, ræddi ekki við neinn og leit­aði mér ekki neinnar hjálpar,“ segir Sveinn Rúnar. „Ég kærði aldrei og sé í raun­inni mjög mikið eftir því í dag. Mér finnst að ef fólk verður fyrir ofbeldi, tala nú ekki um nauðgun, þá eigi það skil­yrð­is­laust að kæra. En það er auð­velt að vera vitur eftir á. Ég var að vinna sem þjónn á þessum tíma og kastaði mér út í vinn­una, fór að drekka meira en áður og reyndi bara að gleyma að þessu. Það var í raun­inni ekki fyrr en fyrir ári síðan sem ég leit­aði mér aðstoðar til að vinna úr þess­ari reynslu og eft­ir­köst­unum.“

Sveinn Rúnar seg­ist ekki gefa mikið fyrir þann frasa að tím­inn lækni öll sár. Það sem þurfi til að ná sér eftir slíka reynslu sé að læra að vinna með sárin, þau hverfi ekk­ert.

„Þegar þetta gerð­ist þá breytti það öllu hjá mér,“ við­ur­kennir hann.

„Ég var búinn að skrá mig í nám en hætti við að fara í það og leit­aði bara í aðstæður sem ég þekkti og mér fannst ég öruggur í. Ég gerði mér ekki sjálfur grein fyrir því hvað ég ótt­að­ist nálægð við fólk, enn þann dag í dag á ég erfitt með að hleypa fólki að mér. Með því að grafa þessa reynslu undir teppi sat ég bara fastur, ég hélt ekk­ert áfram. Það skap­að­ist algjör víta­hringur hjá mér sem ég er núna fyrst að koma mér út úr.“

Vildi ekki ræða atvikið

Spurður um við­brögð fjöl­skyld­unnar segir Sveinn Rúnar að hann hafi haldið þessu leyndu fyrir fjöl­skyld­unni alveg þangað til hann fór í við­tal við Frétta­blaðið ári eftir atvikið.

„Nokkrir nán­ustu vinir mínir vissu af þessu en það var ekki fyrr en ég fór í þetta við­tal sem ég sagði öðrum frá því. Fjöl­skyldan sýndi mik­inn stuðn­ing og hefur stutt mig vel síðan. En ég hef eig­in­lega ekk­ert viljað ræða þetta og það var erfitt fyrir vini og fjöl­skyldu að reyna að hefja ein­hverjar umræður um þetta. Ég var bara ekk­ert til í það.“

Spurður hvort hann hafi upp­lifað þau algengu við­brögð fórn­ar­lamba nauð­gana að kenna sjálfum sér um dregur Sveinn Rúnar við sig svarið.

„Ég kenndi mér ekki um að þetta hefði gerst, nei,“ segir hann. „En ég fór í dálítið mikla sjálfs­vor­kunn, mér fannst ein­hvern veg­inn að ég ætti rétt á því að upp­lifa mig sem fórn­ar­lamb í dag­legum aðstæðum. Ég hef líka velt því fyrir mér hvort ég hafi orðið fyrir þessu vegna þess að ég er sam­kyn­hneigður, en ég held að það ekki sé ástæðan. Það er til vont fólk og fólk sem gerir svona hluti af ein­beittum brota­vilja og ég held ég hafi bara lent í því að vera rangur maður á röngum stað á röngum tíma.“

Erfiðast að ná tökum á reiðinni

Reiðin hefur kannski verið það sem Sveinn Rúnar hefur átt erf­ið­ast með að ná tökum á í vinn­unni við að takast á við nauðg­un­ina og afleið­ingar hennar.

„Reiðin er þarna enn, því miður,“ segir hann. „Ég þarf að vinna í sjálfum mér á hverjum degi til að halda henni og kvíð­anum í skefjum. Ég þarf ekki að minna mig á nauðg­un­ina sjálfa enda­laust, en ég þarf að minna mig á að vinna í sjálfum mér. Ef ég geri það ekki þá dett ég aftur ofan í sjálfs­vor­kunn og reiði og þar vil ég ekki vera.“

Sveinn Rúnar Ein­ars­son segir umræð­una um þessi mál auð­vitað hafa gjör­breyst frá því 2012 og það hafi verið opnað fyrir miklu víð­tæk­ari skiln­ing á nauðg­unum og afleið­ingum þeirra. Mynd / Arþór Birk­is­son

Hluti af því að vinna sig út úr þessu var að fara á Þjóð­há­tíð aftur síð­ast­liðið sumar, nokkuð sem Sveinn Rúnar segir hafa vakið mikla furðu fólks­ins í kringum hann.

„Ég vil taka það skýrt fram að ég hef aldrei ásakað Þjóð­há­tíð eða Vest­manna­eyjar,“ segir hann. „Þetta hefði getað gerst hvar sem var. Mér fannst alltaf mjög skrýtið þegar fólk var að segja við mig að Vest­manna­eyjar væru ógeðs­legt bæj­ar­fé­lag og Þjóð­há­tíð byði upp á nauðg­anir. Það var mjög gott fyrir mig að fara aftur, sér­stak­lega gladdi það mig að sjá hvað gæslan hefur auk­ist mikið og hvað það er tekið miklu fastar á kyn­ferð­is­of­beldi. Ég fann aldrei fyrir óör­yggi á meðan ég var þar.“

Karlmenn þurfa að vera óhræddari við að stíga fram

Spurður hvort honum finn­ist tekið öðru­vísi á nauðg­unum á karl­mönnum en konum segir Sveinn Rúnar að því miður haldi hann að sú sé ennþá raunin.

„Ef við tökum til dæmis umræð­una út frá #metoo þá er óskap­lega lítið rætt um það áreiti sem vissu­lega er til staðar innan sam­fé­lags sam­kyn­hneigðra,“ segir hann.

„Það er enn þá ein­hvern veg­inn við­horfið að vegna þess að tveir karl­menn eigi í hlut sé þetta ekk­ert svo alvar­legt af því að karl­menn séu nú alltaf til í kyn­líf. Það þarf að opna þá umræðu meira og karl­menn þurfa að vera óhrædd­ari við að stíga fram. Nokkrir hafa nú þegar gert það en ég held að það séu miklu, miklu fleiri sam­kyn­hneigðir karl­menn sem hafa orðið fyrir áreiti og nauðg­unum heldur en hefur komið upp á yfir­borðið. Ef þú ert í minni­hluta­hóp þá ertu hrædd­ari við að stíga fram vegna for­dómanna, það er bara stað­reynd og það þarf að breyt­ast.“

Mynd / Arnþór Birk­is­son