Hættum að henda mat – fyrir umhverfið og veskið

1,3 millj­arðar tonna af mat sem fram­leiddur er í heim­inum fer beint í ruslið, sam­kvæmt Mat­væla­stofnun Sam­ein­uðu þjóð­anna (FAO). Mat sem hefði ann­ars getað brauð­fætt millj­ónir manna og minnkað hung­ursneið í heim­inum. Eins og þetta sé ekki næg ástæða til að hætta að henda mat þá hefur mat­væla­fram­leiðsla gríð­ar­leg umhverf­is­á­hrif – sem þá eru algjör­lega til­gangs­laus ef mat­ur­inn er fram­leiddur til þess eins að enda í rusl­inu.

Mat­ar­sóun hefur bein áhrif á buddur neyt­enda því sýnt hefur verið fram á að heim­ili kaupi oft of mikið af mat sem svo endar í rusl­inu. Neyt­endur kaupa of mikið, mat­reiða of mikið, mis­skilja geymslu­þol og fleira sem leiðir til mik­illar sóunar og úrgangs­mynd­unar.

Samkvæmt Guardian kemur fram að þjóðir heims taki alltaf meira og meira land undir mat­væla­fram­leiðslu sem hefur gríð­ar­leg áhrif á dýra­líf, grunn­vatn og skóga. Þrátt fyrir það er einum þriðja af öllum mat sem fram­leiddur er hent og 8% af losun gróð­ur­húsa loft­teg­unda í heim­inum er rakin til mat­ar­só­unar. Fjár­hags­legt tjón er gríð­ar­legt en talið er að mat­ar­sóun kosti alheims­hag­kerfið 940 billjón doll­ara. Nær ein­hver utan um þá upp­hæð?

Þjóðir heims taka æ fleiri virk­ari þátt í bar­átt­unni við ham­fara­hlýnun og hrika­legar afleið­ingar hennar. Engu að síður, segir í grein­inni, er engin þjóð sem ávarpar vand­ann eða boðar aðgerðir vegna mat­ar­só­unnar í Par­ís­ar­sátt­mál­anum. En þess má þó geta að umhverfis- og auð­linda­ráð­herra, Guð­mundur Ingi Guð­brands­son, skip­aði starfs­hóp 2019 sem ætlað var að móta til­lögur að aðgerðum gegn mat­ar­sóun. Mark­miðið er að gerð verði heild­stæð áætlun gegn mat­ar­sóun til næstu ára. Stafs­hóp­ur­inn skil­aði til­lögum í sumar og hér eru nokkur dæmi:

Að draga úr mat­ar­sóun um 50% fyrir árið 2030
Sam­dráttur um 30% fyrir 2025
Auka stuðn­ing við nýsköpun
Átak í menntun og fræðslu
Innleiða hag­ræna hvata
Árlegar mæl­ingar á umfangi mat­ar­só­unar
Auka mat­ar­gjafir

Þetta er það sem stjórn­völd geta gert en svo er mik­il­vægt að við lítum okkur nær og leggjum okkar að mörkum:

10 góð ráð gegn mat­ar­sóun af síð­unni mat­ar­sóun.is

1. Skipu­legðu inn­kaupin
2. Er „best fyrir liðið,“ not­aðu nefið
3. Hafðu fjár­málin í huga
4. Stilltu ískáp­inn rétt
5. Geymdu mat­inn rétt
6. Skipu­leggðu ískáp­inn
7. Eldaðu rétt magn
8. Notaðu afgang­ana
9. Notaðu fryst­inn
10. Búðu til moltu