Jónas rassskellir sérfræðingana í SA og Íslandsbanka

Jónas Atli Gunn­ars­son, blaða­maður Kjarnans og rit­stjóri Vís­bend­ingar, gerir lítið út mál­flutn­ingi sér­fræð­inga Samtaka Atvinnu­lífs­ins, SA, og Íslands­banka vegna launa­hækk­ana í sam­fé­lag­inu.

Það gerir Jónas í pistli þar sem hann segir sér­fræð­ing­ana mis­skilja þjóð­fé­lags­að­stæður. Hann bendir meðal ann­ars á að með­al­laun í land­inu hækki í kór­ónu­veiru­far­aldr­inum þar sem fjöldi starfa í lág­launa­geirum, til dæmis í ferða­þjón­ustu, hafi tap­ast. „Hækkun með­al­launa og launa­vísi­töl­unnar ætti alls ekki að koma á óvart þessa stund­ina, heldur er hún bein afleið­ing af yfir­stand­andi efna­hags­á­standi. Með öðrum orð­um: Launin hafa ekki hækkað þrátt fyrir krepp­una heldur einmitt vegna henn­ar. Það er eðli­legt að með­al­laun hækki þegar lág­launa­störf, sem ann­ars myndu draga með­al­tal launa nið­ur, fækk­ar. Á sama hátt væri það eðli­legt að með­al­hæð á vinnu­stöðum ykist ef lág­vaxnir væru ekki taldir með. Þró­unin á vinnu­mark­aði er því ekk­ert sér­stök að þessu leyti, heldur við­búin þegar efna­hag­skreppa herjar á tekju­lága,“ segir Jónas.

Jónas Atli, blaða­maður Kjarnans. Mynd / Skjáskot Kjarninn.

Með rök­semdum sínum blæs Jónas á stað­hæf­ingar SA í þá veru að launa­hækk­anir á árinu séu óeðli­legar og ekki sé boð­legt að hækka laun um ára­mótin eins og kjara­samn­ingar gera ráð fyrir. Hann segir ekki hægt að bera saman þá kreppu sem nú dynur á sam­fé­lag­inu við hrunið 2008. „Kreppan eftir hrunið var fjár­málakreppa sem kom verst niður fólki sem vann í fjár­mála­geir­anum og á eigna­fólki sem hafði getað tekið sér lán fyrir annað hvort bíl eða íbúð í góð­ær­inu á und­an. Stærsta tekju­fallið í þeirri kreppu var því í atvinnu­greinum þar sem  milli- og hátekju­fólk starf­aði, ekki lág­tekju­fólk,“ segir Jónas.

Jónas bendir á að vissu­lega standi mörg fyr­ir­tæki höllum fæti í far­aldr­inum, einkum fyr­ir­tæki í ferða­þjón­ustu og veit­inga­rekstri. Ástæðan fyrir rekstr­ar­erf­ið­leikum þeirra nú í krepp­unni er hins vegar ekki hækk­andi launa­kostn­aður. „Það er nefn­in­lega ekki svo að eig­endur veit­inga- og gisti­staða hafi orðið gjald­þrota á síð­ustu mán­uðum vegna ört hækk­andi launa­kostn­aðar þeirra, þvert á móti. Laun starfs­manna í þessum geirum lækk­uðu að raun­gildi á öðrum árs­fjórð­ungi og náðu ekki að hækka í takt við verð­bólgu. Launa­hækk­an­irnar eiga sér aftur á móti stað í atvinnu­greinum þar sem fyr­ir­tækj­unum gengur til­tölu­lega vel. Hækkun vísi­töl­unnar er frekar birt­ing­ar­mynd þess mikla ójafn­aðar sem kreppan skap­ar,“ segir Jónas.