„Heilbrigðisráðherra reynir að þagga niður í læknum og stefnir lífi og heilsu landsmanna í hættu.“

Þorbjörn Jónsson er sér­fræð­ingur í ónæm­is­fræði og blóð­gjafa­fræði og hefur ýmis­legt að segja varð­andi ástandið í heil­brigð­is­kerfi okkar Íslend­inga.

„Á fundi heil­brigð­is­ráð­herra með Lækna­ráði Land­spít­ala í jan­úar 2020 var meðal ann­ars fjallað um bráða­mót­töku spít­al­ans. Þá mælt­ist ráð­herr­anum svo: „Ég verð að nota tæki­færið til að segja hér við Læknaráð að það er tölu­verð áskorun fyrir ráð­herra að standa með Land­spít­ala þegar það koma álykt­anir á færi­bandi sem segja að þessi stofnun sé nán­ast hættu­leg.“

Þorbirni varð „hugsað til þess­ara orða ráð­herr­ans, nú hálfu öðru ári síðar, þegar vandi bráða­mót­tök­unnar virð­ist verri en nokkru sinni. Orð heil­brigð­is­ráð­herra féllu í grýttan jarð­veg hjá læknum enda telja læknar það ávallt skyldu sína að benda á hættur sem ógna lífi og öryggi sjúk­linga,“ segir Þorbjörn og heldur ótrauður áfram:

„Í kjöl­far fund­ar­ins gerði ráð­herra breyt­ingar á lögum um heil­brigð­is­þjón­ustu og nam úr gildi ákvæði um Læknaráð, sem var ein­beitt og alvar­leg til­raun ráð­herra til að þagga niður í lækna­stétt­inni.“

Bætir þessu við:

„Und­an­farnar vikur hefur mikið farið fyrir umfjöllun um starf­semi bráða­mót­töku Land­spít­ala og Félag bráða­lækna sendi í byrjun júní frá sér harð­orða ályktun um óboð­legar vinnu­að­stæður. Þeir álykt­uðu meðal ann­ars:

„Nú þegar og í allt sumar næst ekki skil­greind neyð­ar­mönnun bráða­lækna eins og gert er ráð fyrir í verk­falli, það er sjö vakta­línur. Í sumar verða að megn­inu til fimm vakta­línur, stundum færri. Atvinnu­rek­endur okkar, Land­spít­ali og íslenska ríkið, þvinga okkur og annað heil­brigð­is­starfs­fólk til vinnu við þessar óvið­un­andi aðstæður.“ Enn fremur segja bráða­lækn­arnir:

„Það er algjör­lega ljóst að á bráða­deild Land­spít­ala er verið að stofna veikum og slös­uðum sjúk­lingum í hættu með grafal­var­legri und­ir­mönnun. Líkur á alvar­legum atvikum og jafn­vel manns­látum í sjúk­linga­þjón­ustu eru yfir­gnæf­andi. Öryggi sjúk­linga er ekki tryggt. Lífi og heilsu lands­manna er stefnt í hættu.“

Að lokum hnykktu bráða­lækn­arnir á ábyrgð stjórn­enda Land­spít­al­ans og stjórn­valda:

„Komi til alvar­legra atvika á bráða­deild sem rekja má til mann­eklu, ófull­nægj­andi starfs­að­stöðu eða ann­arra tengdra þátta, vísum við allri ábyrgð á þeim atvikum til for­stjóra Land­spít­ala, Svan­dísar Svav­ars­dóttur heil­brigð­is­ráð­herra sem æðsta yfir­manns heil­brigð­is­mála, Bjarna Bene­dikts­sonar fjár­mála­ráð­herra og Alþingis sem fer með fjár­veit­ing­ar­vald rík­is­ins.“

Þorbjörn segir að þetta séu „vissu­lega stór orð – en læknum ber sið­ferð­is­leg skylda til að segja frá því sem stór­lega fer aflaga í heil­brigð­is­þjón­ust­unni. Það er sér­stak­lega brýnt ef ítrekað hefur verið bent á brotala­mirnar árum saman án þess að við­un­andi úrbætur hafi feng­ist.“

Á und­an­förnum árum hafa læknar Land­spít­ala og sam­tök lækna margoft vakið athygli á mál­efnum spít­al­ans og bráða­mót­tök­unnar. Má meðal ann­ars nefna Lækna­fé­lag Íslands, Læknaráð, sjúkra­hús­lækna og röntgen­lækna. Þver­fag­legt Fagráð Land­spít­ala lýsti nýlega yfir áhyggjum af mönnun á Land­spít­ala í sumar og ráðið tók sér­stak­lega undir áhyggjur bráða­lækna varð­andi öryggi sjúk­linga.

„Stjórn­völd hafa látið gera úttektir og skýrslur um ágalla og úrbætur auk þess sem málið hefur verið tekið til umræðu af þing­mönnum. Þrátt fyrir þetta stendur á við­un­andi úrbótum og ástandið á bráða­mót­tök­unni hefur síst batnað í áranna rás,“ segir Þorbjörn og bætir þessu við:

„Aðallega hefur verið fjallað um bráða­mót­töku Land­spít­ala hér að framan, en vand­inn þar er hluti af stærri vanda spít­al­ans. Sig­ur­bergur Kárason gjör­gæslu­læknir rit­aði grein í Lækna­blaðið 2018 um veik­leika í starf­semi gjör­gæslu­deilda spít­al­ans. Hann benti meðal ann­ars á fjölda gjör­gæslu­rýma sem þá var undir Evr­ópu­með­al­tali. Tækja­kaupafé hefur verið af skornum skammti og í fyrra sáum við að Land­spít­ali kom van­bú­inn til leiks í COVID-far­aldr­inum varð­andi grein­ingu veiru­sjúk­dóma. Of lítið tækja­kaupafé er ógn við öryggi starf­sem­innar. Á skurðsviði hefur opin­ber­lega verið fjallað um lok­anir á skurð­stofum, fækkun leg­u­rýma og aðhald í inn­kaupum. Afleið­ing­arnar litið til lengri tíma eru lengri biðlistar og lak­ari þjón­usta við sjúk­linga.“

Að mati Þor­bjarnar eru vanda­mál Land­spít­ala marg­þætt og vissu­lega ekki öll auð­leyst.

„Aug­ljós­lega þarf að leysa mönn­un­ar­vanda­mál spít­al­ans og gera hann að eft­ir­sóttum vinnu­stað á ný fyrir lækna og aðrar heil­brigð­is­stéttir. Sjúk­lingar sem þurfa ekki lengur á þjón­ustu sjúkra­húss­ins að halda þurfa að kom­ast á við­eig­andi stað, til dæmis hjúkr­un­ar­heim­ili eða heim með við­eig­andi heima­hjúkrun og aðstoð. Skoða þarf með opnum huga hvort heppi­legt sé að semja við einka­að­ila um slíka þjón­ustu. Fleiri atriði mætti tína til sem ekki gefst færi á að sinni.“

Hann segir Svandísi Svav­ars­dóttur bera fulla „ábyrgð á því að fundin sé far­sæl lausn á vanda­málum Land­spít­ala. Íslenskur almenn­ingur, sjúk­lingar og starfs­menn spít­al­ans eiga það skilið. Æðstu stjórn­endur heil­brigð­is­kerf­is­ins eiga að hafa þau meðöl í höndum sér sem duga til úrbóta, meðal ann­ars að fjár­magna úrbætur og ráðg­ast við þá sem best þekkja til. Það þarf að ger­ast fljótt. Ætlar heil­brigð­is­ráð­herra nú að standa með Land­spít­ala og greiða úr ára­löngum og við­var­andi vanda hans?“