„Stúlkur sem hafa samfarir við útlendinga gera sér ekki grein fyrir í hvaða hættu þær eru“

Sumarið 1985 var ríkj­andi ótti hér á landi um að stærstur hluti Íslend­inga gæti smit­ast af alnæmi.

DV fjall­aði um málið á sínum tíma og ræddi meðal ann­ars við yfir­lækni á Land­spít­al­anum; sá taldi mikla ógn steðja að:

„Mér þykir í sann­leika sagt of lítið gert úr þeirri hættu er stafað gæti af alnæmi hér á landi. Menn verða að gera sér grein fyrir að mann­kynið og þar með islenska þjóðin getur staðið frammi fyrir áður óþekktu ógnar­á­standi, hörm­ungum sem ekki verður séð fyrir end­ann á,“ sagði Þórður Harð­ar­son, pró­fessor og yfir­læknir, við DV.

Hann taldi mögu­leika vera á því að stór hluti ungs fólks á Íslandi smit­að­ist:

„Fræði­lega gætum við staðið frammi fyrir því að stór hluti ungs fólks væri smit­aður af alnæmi eftir örfáa ára­tugi,“ sagði Þórður á þeim tíma.

Þegar þessi ótti var uppi hafði AIDS ekki verið greint í Íslend­ingi þótt mótefni hefði fund­ist í fjórum ein­stak­lingum.

Í frétt hins lands­fræga blaða­manns Eiríks Jóns­sonar í DV er sagt að það væri ein­ungis spurn­ing um tíma hvenær sjúk­dóm­ur­inn bær­ist til Íslands með þessum skelfi­legu afleið­ingum:

„Ég held að stúlkur sam hafa sam­farir við útlend­inga geri sér í 95 % til­fella ekki grein fyrir í hvaða hættu þær eru að stefna sjálfum sér,“ sagði Þórður.

Fram kom í grein­inni að ástandið væri einna verst í Danmörku:

„Ekki kann ég neina skýr­ingu á því hvers vegna Danir hafa farið svona illa út úr þessu en vera má að frjáls­lyndi þeirra í ásta­málum á und­an­förnum ára­tugum valdi þar ein­hverju,“ sagði Þórður yfir­læknir, sem var­aði sér­stak­lega við sýktum vænd­is­konum sem gætu valdið ægi­legu tjóni, „séu þær iðnar við störf sín.“

Því er lýst í grein­inni að uppi hafi verið raddir um að setja smit­aða ein­stak­linga í ein­angrun strax og grein­ing liggur fyrir. Þá var því velt upp hvort mögu­legt væri að lög­binda notkun á smokkum til að hefta útbreiðslu veirunnar:

„Og hugs­an­lega ætti fólk alls ekki að hafa sam­farir við aðila sem ekki hefur farið í blóðprufu.“

Hann var spurður um það hvort ekki væri ráð­legt að taka blóðprufu af allri þjóð­inni og taka upp ein­hvers konar skrán­ingu. Og þá hvort ekki ætti að setja merki í nafn­skír­teini manna:

„Það getur komið að því að ein­hvers konar skrán­ing verði nauð­syn­leg. Þetta er alvar­legra mál en fólk gerir sér almennt grein fyrir. Stundum hef ég verið spurður að því hvort líkja mætti alnæmi við syfilis, sjúk­dóm sem þótti ólækn­andi í eina tíð. En þessi tvö fyr­ir­bæri er ekki hægt að bera saman. Syfilis brennur út af sjálfu sér og hættir að smita á ákveðnu stigi. Það gerir alnæmi aftur á móti ekki. Hann smitar stöðugt og menn geta gengið með hann svo árum skiptir án þess að vita af því. Í því felst óhugn­að­ur­inn,“ sagði hann.

Gíf­ur­legir for­dómar í garð sam­kyn­hneigðra voru alls­ráð­andi í heim­inum á 9. ára­tug síð­ustu aldar. Talað var um að Guð væri að refsa sam­kyn­hneigðum fyrir það eitt að vera þeir sjálfir.

Mikill ótti var ríkj­andi fyrst eftir að fólk greind­ist með HIV. Rætt var um að skylda alla sýkta til að láta skrá sjúk­dóm­inn í skil­ríki sín.

Þeir sem ganga með veiruna í dag lifa flestir þokka­legu lífi. Sjúk­dómnum er haldið niðri með lyfja­gjöf sem að vísu mun standa ævi­langt, ef að líkum lætur. Lyfin gera það að verkum að veiran er ekki lengur í blóð­inu og þeir því ekki smit­andi. Þeir sem hafa greinst munu því geta lifað lengi og notið fullra lífs­gæða. Hug­myndir um að skrá­setja alla sýkta eru því frá­leitar. Fólk sem tekur reglu­lega lyf og hefur ekki veiruna í blóð­inu er nán­ast ósmit­andi.