„Hvað ef amman ber sýkla í barnið?“

Ólafía Sig­ur­jóns­dóttir sál­fræð­ingur við Kvíða­með­ferð­ar­stöð­ina spyr í grein sem hún skrifar: Hvað ef ég skaða barnið mitt?

„Hvað ef barnið mitt fær ekki næga nær­ingu? Hvað ef það hættir að anda? Hvað ef ég missi það í gólfið? Hvað ef amman ber sýkla í barnið? Hvað ef ég skaða barnið mitt?“

Segir að „svona hugs­anir kann­ast flestir nýbak­aðir for­eldrar við. Enda er fátt eðli­legra en að hafa áhyggjur og vilja vernda það sem manni ofur­kært. Kvíði og áhyggjur eru eðli­legar og það er líka eðli­legt að fá óþægi­legar og ágengar hugs­anir eins að sjá sig fyrir sér missa barnið fram að svöl­unum.“

Segir að „hjá flestum nýbök­uðum for­eldrum eru kvíð­inn og áhyggj­urnar tíma­bundnar og hafa engin áhrif á getu þeirra til að sinna barn­inu. En þegar kvíð­inn, óþægi­legar ágengar hugs­anir og áráttu­hegðun sem snýr að því að vernda barnið er við­var­andi og farin að valda mik­illi van­líðan er um að ræða fæð­ing­ar­þrá­hyggju. Fæð­ing­ar­þrá­hyggja (e. post­partum OCD) er ein fjöl­margra birt­ing­ar­mynda þrá­hyggju-árátturösk­unar sem hrjáir tvo til þrjá af hverjum hund­rað for­eldrum. Fæð­ing­ar­þrá­hyggja ein­kenn­ist af þrá­hugs­unum, myndum eða hvötum sem sækja á fólk ítrekað og vekja kvíða, sam­visku­bit, ógeð eða aðrar óþægi­legar til­finn­ingar.“

Hún segir að „þessum hugs­unum fylgir áráttu­hegðun sem er end­ur­tekin hegðun eða hugsun sem miðar að því að minnka óþæg­indin eða koma í veg fyrir skaða. Þrá­hugs­an­irnar snú­ast yfir­leitt um barnið, t.d. hugs­anir um að eitt­hvað gæti komið fyrir það, það veikst eða for­eldrið gæti skaðað það ef óvar­lega er farið. Árátt­urnar geta verið margs­konar, til dæmis að umgang­ast barnið ofur­var­lega, þvo og spritta hendur og heim­ilið, forð­ast umgengni við aðra, koma sér hjá því að sinna barn­inu t.d. bleyju­skiptum, reyna að ýta óþægi­legum hugs­unum frá og biðja aðra ítrekað um hug­hreyst­ingu.“

Ólafía segir að lokum að „ef ekk­ert er að gert getur vand­inn undið upp á sig og haft veru­leg áhrif á for­eldrið, sam­skiptin við aðra fjöl­skyldu­með­limi og tengsla­myndun við barnið.

Fólk ótt­ast líka að vera mis­skilið og dæmt af öðrum. Opin umræða og þekk­ing á þessum vanda er mik­il­væg ekki aðeins hjá fag­fólki heldur fólki almennt. Skiln­ingur aðstand­enda getur nefni­lega breytt miklu, minnkað skömm og dregið úr van­líðan og stuðlað að því að fólk leiti sér aðstoðar.“