Hjörtur segir Alþingi verða hlusta á vilja þjóðarinnar: „Setur stórhættulegt fordæmi“

Hjörtur Hjart­ar­son skrif­aði um helg­ina áhuga­verðan pist­ill en í honum hvetur hann Sam­fylk­ing­una, Viðreisn og Flokk fólks­ins til að setja stjórn­ar­skrár­málið á dag­skrá en eins og frægt er orðið sam­þykkti þjóðin nýja stjórn­ar­skrá í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu árið 2012 en hún hefur ekki ennþá tekið gildi.

„Umræðan í tengslum við nýaf­staðnar kosn­ingar og for­seta­kosn­ing­arnar í vor, til dæmis varð­andi fjölda með­mæl­enda, for­gangs­röðun fram­bjóð­enda eða röðun fram­boðs­lista, jafnt vægi atkvæða og fimm pró­senta þrösk­uld­inn, und­ir­strikar brýna þörf fyrir stjórn­ar­skrár­breyt­ingar. Að ekki sé talað um auð­linda­á­kvæði og ákvæði til verndar nátt­úru lands­ins. Kjós­endur köll­uðu eftir slíkum breyt­ingum í víð­tæku lýð­ræð­is­ferli eftir hrun og síðan þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu um nýja stjórn­ar­skrá 2012,“ skrif­aði Hjörtur um málið á Vísi.

Hjörtur segir að Alþingi hafi mis­tek­ist að klára málið og í raun ekki við­ur­kennt úrslit kosn­ing­anna. Stjórn­ar­skrár­fé­lagið, sem Hjörtur er með­limur í, hefur hvatt for­menn Val­kyrju­flokk­anna svoköll­uðu til að setja málið á dag­skrá.

Ófrávíkjanleg regla í lýðræði

„Nýaf­stað­inn aðal­fundur stjórn­ar­skrár­fé­lags­ins hnykkti á þessu með ein­róma hvatn­ingu:

Fund­ur­inn hvetur næstu rík­is­stjórn Íslands til að svara af stór­hug ákalli kjós­enda um breyt­ingar. Ekki aðeins varð­andi efna­hags­mál heldur einnig lýð­ræði og stjórn­ar­far í land­inu.

Að við­ur­kenna úrslit kosn­inga er ófrá­víkj­an­leg regla í lýð­ræð­is­ríki. Að brjóta þá grund­vall­ar­reglu setur stór­hættu­legt for­dæmi fyrir því að Alþingi geti snið­gengið úrslit kosn­inga og lýð­ræð­is­legan vilja meiri­hluta þjóð­ar­innar eftir geð­þótta. Þannig væri til dæmis hægt að efna til þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu um fram­hald aðild­ar­við­ræðna við ESB en virða nið­ur­stöð­una að vettugi ef hún hent­aði ekki meiri­hlut­anum á Alþingi hverju sinni.

Alþingi hefur á 12 árum ekki auðn­ast að sigla stjórn­ar­skrár­mál­inu í höfn. Það hlýtur að telj­ast full­reynt. Til að rjúfa kyrr­stöð­una er lagt til að Alþingi kalli saman slembivalið stjórn­laga­þing almennra borg­ara. Þingið hefði það hlut­verk að leggja loka­hönd á til­lög­urnar sem sam­þykktar voru í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu 2012 sem grund­völlur nýrrar stjórn­ar­skrár og fá þær Alþingi í hendur. Stjórn­laga­þingið vinni með lýð­ræð­is­legar grund­vall­ar­reglur að leið­ar­ljósi og virð­ingu við úrslit atkvæða­greiðsl­unnar, eins og nánar er líst í áskorun Stjórn­ar­skrár­fé­lags­ins frá 23. nóv­em­ber síð­ast­liðnum.

Stjórn­ar­skrár­fé­lagið áréttar kröf­una um að úrslit kosn­inga séu við­ur­kennd og að til­lögur að nýrri stjórn­ar­skrá sem yfir 2/3 hlutar kjós­enda (67%) sam­þykktu sem grund­völl nýrrar stjórn­ar­skrár í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu verði afgreiddar af heil­indum og virð­ingu við lýð­ræð­is­lega nið­ur­stöðu atkvæða­greiðsl­unnar.“

Hjörtur segir að lokum að það sé löngu komið tími til að þjóðin fái það sem hún kaus og að ný rík­is­stjórn hljóti að taka mið af því.