Íslenskir leikstjórar meðal kvikmyndastjarna sem birtu opið bréf í Variety og Liberation

„Við getum ekki þagað á meðan þjóð­ar­morð eiga sér stað á Gaza,“ stendur í opnu bréfi sem var birt í franska dag­blað­inu Liberation og banda­ríska tíma­rit­inu Variety.

Meira en 380 kvik­mynda­stjörnur og kvik­mynda­gerð­ar­fólk, þar á meðal Ralph Fiennes, leik­ari úr „Schindler's List“, Richard Gere, Susan Sarandon, Javier Bardem og fjórir fyrr­ver­andi kvik­mynda­leik­stjórar sem unnu Cannes-verð­launin, sögð­ust „skamm­ast sín“ fyrir „aðgerða­leysi“ kvik­mynda­iðn­að­ar­ins gagn­vart þjóð­ar­morð­inu á Gaza.

Átta íslenskir leik­stjórar eru meðal þeirra sem skrifa undir bréfið en það eru þau Ásdís Thorodd­sen, Benedikt Erlings­son, Grímur Hákon­ar­son, Hlynur Pálmason, Óskar Jónasson, Rúnar Rún­ars­son, Valdimar Jóhanns­son og Þor­steinn Jónsson.

Hér má lesa bréfið í íslenskri þýð­ingu:

Fatma Hassona (Fatem) var 25 ára.

Hún var palest­ínsk sjálf­stætt starf­andi ljós­mynda­blaða­kona. Hún var skot­mark í árás ísra­elska hers­ins þann 16. apríl 2025, dag­inn eftir að til­kynnt var að kvik­myndin PUT YOUR SOUL ON YOUR HAND AND WALK eftir Sepideh Farsi, þar sem hún var aðal­per­sónan, hefði verið valin í ACID-hóp­inn á Cannes kvik­mynda­há­tíð­inni.

Hún var að fara að gift­ast.

Tíu nán­ustu ætt­ingjar hennar, þar á meðal ólétt systir hennar, lét­ust einnig í sömu loft­árás ísra­elska hers­ins.

Frá skelfi­legu fjöldamorð­unum 7. októ­ber 2023 hefur engum erlendum blaða­manni verið hleypt inn á Gaza. Ísra­elski her­inn beinir árásum að óbreyttum borg­urum. Meira en 200 blaða­menn hafa verið vilj­andi drepnir.

Höfundar, leik­stjórar og lista­fólk eru myrt á hrotta­legan hátt. Í lok mars var palest­ínski kvik­mynda­gerð­ar­mað­ur­inn Hamdan Ballal, sem hlaut Ósk­arsverð­laun fyrir heim­ild­ar­mynd­ina NO OTHER LAND, sem hann gerði með Yuval Abraham, Basel Adra og Rachel Szor, bar­inn af ísra­elskum land­nemum og honum síðan rænt af hernum. Hann var aðeins lát­inn laus eftir alþjóð­legan þrýst­ing. Þögn Óskaraka­dem­í­unnar um málið vakti reiði meðal eigin félags­manna, sem neyddi hana til að biðj­ast afsök­unar opin­ber­lega. Slíkt aðgerða­leysi fyllir okkur skömm.

Hvers vegna virð­ist kvik­mynda­gerð, sem á að standa fyrir félags­legri og póli­tískri með­vit­und, snúa baki við hryll­ingi veru­leik­ans og kúg­un­inni sem kollegar okkar verða fyrir?

Við, lista­fólk og menn­ing­ar­starfs­fólk, getum ekki þagað á meðan þjóð­ar­morð á sér stað á Gaza og þessar ólýs­an­legu fréttir skella á okkar eigin geira.

Til hvers að gegna störfum okkar ef þau leiða ekki til lær­dóms af sög­unni og póli­tískra verka, ef við mætum ekki til leiks til að verja bældar raddir?

Af hverju þessi þögn?

Öfga­hægriöfl, fas­ism­inn, nýlendu­hyggjan, trans­fóbía, and-LGBTQIA+ hreyf­ingar, kynja­mis­rétti, kyn­þátta­for­dómar, íslamó­fóbía og gyð­inga­hatur berj­ast um hug­mynda­vett­vang­inn – ráð­ast á útgáfur, kvik­mynda­gerð, háskóla – og þess vegna ber okkur skylda til að spyrna á móti.

Höfum ekki list okkar með­seka í því versta.

Rísum upp.

Nefnum hlut­ina með réttu nafni.

Við skulum horfast sam­eig­in­lega í augu við veru­leik­ann með nákvæmni hjart­ans, svo hann verði ekki þagg­aður og huldur lengur.

Höfum upp­reisn gegn áróðr­inum sem sífellt tekur yfir ímynd­un­ar­afl okkar og rænir okkur mann­legri reisn.

Fyrir Fatem, fyrir allar þær og þá sem deyja í þögn­inni. Kvik­mynd­irnar verða að miðla þeirra röddum, verða speg­ill sam­fé­lags okkar. Við verðum að bregð­ast við áður en það er um seinan.