Helga Vala gagnrýnir „óttapólitík“ í umræðu um ESB-viðræður

Helga Vala Helga­dóttir, lög­maður og fyrr­ver­andi þing­maður Sam­fylk­ing­ar­innar, gagn­rýnir harð­lega það sem hún kallar óttapóli­tík í umræðu um mögu­legar samn­inga­við­ræður Íslands við Evr­ópu­sam­bandið.

Í færslu á sam­fé­lags­miðlum segir hún að hún hafi séð til­raunir til að vekja ótta meðal almenn­ings um að full­veldi Íslands sé í hættu ef þjóðin sam­þykkir í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu að hefja við­ræður við Evr­ópu­sam­bandið.

„Ég rek augun í það hér í morg­unsárið nú skal alið á ótta þjóð­ar­innar um að full­veldi lands­ins sé í hættu sam­þykki þjóðin í þjóð­ar­at­kvæða­greiðslu í haust að fara í samn­inga­við­ræður við hin full­valda ríki sem standa saman að Evr­ópu­sam­band­inu,“ skrifar Helga Vala.

Hún segir að í umræð­unni sé meðal ann­ars verið að deila myndum úr sjálf­stæð­is­bar­áttu Íslend­inga gegn Dönum til að und­ir­strika mál­flutn­ing­inn.

Helga Vala leggur áherslu á að full­veldi ríkja felist meðal ann­ars í því að þau geti gert alþjóð­lega samn­inga. „Um þetta vil ég segja, við notum okkar full­veldi við gerð þjóð­rétt­ar­samn­inga. Það geta ekki nema full­valda ríki staðið að gerð slíkra samn­inga og það er á grund­velli þess sem gengið er til sam­starfs við önnur full­valda Evr­ópu­ríki Evr­ópu­sam­bands­ins.“

Til að skýra þetta líkir hún stöð­unni við rétt ein­stak­linga til að gera samn­inga. „Við getum líkt þessu við lög­ræði ein­stak­linga. Ólögráða ein­stak­lingur getur ekki gert skuld­bind­andi samn­inga, en það geta lög­ráða ein­stak­lingar.“

Hún segir jafn­framt óraun­hæft að krefj­ast þess að fyr­ir­fram liggi nákvæm­lega fyrir hvað verði samið um áður en við­ræður hefj­ast.

„Að gera þá kröfu að það liggi fyrir, lið fyrir lið, um hvað verður samið, áður en gengið er að samn­inga­borð­inu er auð­vitað ekki væn­legt til árang­urs, enda værum við þá varla að tala um samn­inga­við­ræður.“

Að hennar sögn eigi Ísland að mæta til mögu­legra við­ræðna sem stolt og full­valda þjóð með sínar kröfur, en án þess að úti­loka fyr­ir­fram hvaða mál verði rædd.

Helga Vala bendir einnig á að ef samn­ingar næð­ust myndi þjóðin sjálf taka end­an­lega afstöðu til þeirra. „Ef samn­ingar nást, þá mun þjóðin hafa síð­asta orðið, eins [og] sátt­máli Evr­ópu­sam­bands­ins mælir fyrir um.“

Að lokum segir hún mik­il­vægt að stjórn­mála­menn forð­ist að nota ótta sem póli­tískt vopn. „Ég treysti þjóð­inni til að hafa vit á þessu, en þá skiptir máli að póli­tíkusar stundi ekki blekk­ingar og óttapóli­tík.“