Hlutfall kvenna sem grunaðar eru um ofbeldi á heimili mælist nú hærra en áður. Á sama tíma fækkar tilkynningum um ágreining á milli skyldra og tengdra aðila, en tilvikum þar sem grunur er um brot af hendi maka fjölgar.
Ný tölfræði ríkislögreglustjóra fyrir fyrsta ársfjórðung ársins 2026 sýnir breytingar á samsetningu heimilisofbeldismála hér á landi. Á tímabilinu frá janúar til mars voru konur grunaðar um að vera árásaraðili í 27% tilfella, eða rúmlega fjórðungi allra mála. Hlutfallið hefur farið vaxandi undanfarin ár; það mældist 17% árið 2021 og var komið í 24% árið 2025. Karlar eru þó áfram í miklum meirihluta þeirra sem grunaðir eru um árásir, eða 73,5%, á meðan konur utgjöra 67,9% fórnarlamba. Meðalaldur gerenda var 36 ár en meðalaldur þolenda tæp 34 ár.
Ofbeldi í nánum samböndum færist í aukana
Þegar litið er til tegunda heimilisofbeldis kemur fram aukning á ofbeldi af hendi núverandi maka. Slík mál fóru úr 119 tilvikum á fyrsta ársfjórðungi 2025 í 135 tilvik á sama tímabili í ár, sem er 13% aukning. Á móti dró úr ofbeldi af hendi fyrrverandi maka, sem fór úr 70 tilvikum niður í 61. Í málum þar sem um er að ræða núverandi eða fyrrverandi maka voru karlar árásaraðilar í 78,2% tilfella og konur þolendur í 74,4% tilfella.
Ofbeldismálum á milli foreldra og barna fjölgaði einnig lítillega. Tilkynnt var um 52 tilvik þar sem foreldri beitti barn ofbeldi (samanborið við 47 í fyrra) og 57 tilvik þar sem barn beitti foreldri ofbeldi (samanborið við 51 í fyrra).
Færri ágreiningsmál og alvarlegum atvikum fækkar
Heildarfjöldi skráðra heimilisofbeldismála og ágreiningsmála nam 585 tilvikum á fyrstu þremur mánuðum ársins, samanborið við 654 tilvik á sama tímabili í fyrra. Þessi samdráttur skýrist fyrst og fremst af 22% fækkun ágreiningsmála þar sem ekki er grunur um refsivert brot; þau fóru úr 332 í 258. Eiginleg heimilisofbeldismál þar sem grunur er um brot á borð við líkamsárás, hótanir eða eignaspjöll stóðu nánast í stað og voru 327 talsins. Jákvæð teikn eru um að alvarlegustu atvikunum hafi fækkað. Tilvik sem flokkast undir endurtekna eða alvarlega hótun gegn lífi og heilsu (samkvæmt 218. gr. b. almennra hegningarlaga) voru 31, en voru 43 á sama tímabili í fyrra. Beiðnir um nálgunarbann og brottvísun voru hins vegar jafnmargar og í fyrra, eða 35 talsins.
Ofbeldismálin flest á höfuðborgarsvæðinu
Tíðni mála sýnir skýra landfræðilega skiptingu þar sem stærsti hluti málanna kemur upp á höfuðborgarsvæðinu. Um 73% allra heimilisofbeldismála og 63% ágreiningsmála voru skráð þar, á meðan landsbyggðin nam 27% ofbeldismála og 37% ágreiningsmála.
Athugasemdir