Hvenær er besti tíminn til að byrja að huga að heilaheilsunni? Svarið er einfalt: Núna. Óháð því hvaða aldri þú ert á.
Dr. Douglas Scharre, taugalæknir við Ohio State College of Medicine, bendir á að miðaldur eða yngri sé fullkominn tímapunktur til að hefjast handa. Með því að styrkja heilann snemma byggjum við upp öflugan vitrænan forða, nokkurs konar varnarskel sem seinkar minnisglöpum og verndar okkur gegn sjúkdómum á borð við Alzheimer. Nýjar rannsóknir sýna að 60% fólks vilja forgangsraða heilaheilsu sinni fyrr á lífsleiðinni, en margir hreinlega vita ekki hvernig.
Hér deilir Dr. Scharre lykilatriðunum sem allir ættu að þekkja.
Leyndarmálið á bak við öflugasta heilaforðann
„Notaðu það eða misstu það,“ segir Dr. Scharre. Heilinn þarf stöðuga örvun. Ef við ræktum ekki tengslin á milli heilafrumnanna eyðir heilinn þeim einfaldlega hægt og rólega.
En hvaða aðferð ætli sé best til að halda heilanum í formi? Margir halda að svarið liggi í krossgátum, sudoku eða lestri. Þótt það séu prýðilegar aðferðir, þá er einn óvæntur sigurvegari sem trompar þær allar og það er félagsmótun.
Þegar þú átt í samskiptum við aðra fer fram flókin og leiftursnögg vinnsla í heilanum. Þú þarft að:
- Lesa í svipbrigði og túlka viðbrögð.
- Hlusta, meðtaka og greina upplýsingar á augabragði.
- Kafa djúpt í eigið minni til að sækja sögur og svör.
- Fella dóma og bregðast við í rauntíma.
Samskipti eru í raun fullkominn alhliða líkamsræktardagur fyrir heilann.
Virk vs. óvirk örvun
Það skiptir máli hvernig við verjum tímanum. Dr. Scharre skiptir örvun í tvo hópa:
- Virk örvun (Heila-boosterinn): Samskipti, spil, tónlist, listsköpun, hreyfing og að læra ný tungumál. Allt þetta knýr heilann til að dafna.
- Óvirk örvun (Heila-þjófurinn): Að sökkva sér of lengi ofan í sjónvarpsgláp eða stanslaust skrun á samfélagsmiðlum. Þessi iðja hreinlega sviptir heilann þeirri vinnu sem hann þarf til að halda sér heilbrigðum og getur beinlínis verið skaðleg til lengdar.
5 stoðir heilaheilsunnar
Auk þess að halda heilanum virkum mælir Dr. Scharre með fimm einföldum lífsstílsþáttum:
- Settu svefninn í forgang: Djúpur svefn er eins og hreinsitæki fyrir heilann, hann skolar burt eiturefnum sem safnast upp yfir daginn. Slökktu á skjáum og tryggðu góða svefnrútínu.
- Gættu að efnaskiptunum: Hátt kólesteról, sykursýki og hár blóðþrýstingur geta stíflað æðarnar sem flytja súrefni til heilans. Meðhöndlaðu þessa þætti í samráði við lækni.
- Verndaðu geðheilsuna: Langvarandi streita og þunglyndi geta rofið mikilvæg tengsl í heilanum og gert einbeitingu og ákvarðanatöku erfiðari.
- Borðaðu fyrir heilann: Heilinn þarfnast vítamína sem hann getur ekki framleitt sjálfur. Miðjarðarhafsmataræðið, ríkt af ávöxtum, grænmeti og jurtaolíum, en snautt af rauðu kjöti og unnum sykri er kjörið heilsufóður.
- Hreyfðu þig fjölbreytt: Ekki bara hjóla eða hlaupa. Besta formúlan er blanda af þolþjálfun, styrktaræfingum, liðleika og jafnvægi. Ólíkar æfingar virkja mismunandi svæði heilans og byggja upp dýrmætan heilaforða.
