Frá hættulegum megrunarleiðbeiningum til falsupplýsinga, neteineltis til hatursáróðurs, flæðir skaðlegt efni yfir börn á netinu á hverjum degi. Nokkur Evrópulönd hafa fengið nóg og eru sammála um að Evrópusambandið ætti að gera meira til að koma í veg fyrir aðgang barna að samfélagsmiðlum.

Evrópusambandið hefur nú þegar einar ströngustu stafrænu reglurnar í heimi til veita stórum tæknifyrirtækjum aðhald, með margar rannsóknir í gangi um hvernig miðlarnir vernda börn - eða mistekst að gera það.

Með stuðningi Frakklands og Spánar leiddi Grikkland tillögu um hvernig Evrópusambandið ætti að takmarka notkun barna á samfélagsmiðlum þar sem vaxandi fjöldi rannsókna sýnir neikvæð áhrif samfélagsmiðla á andlega og líkamlega heilsu barna.

Áætlunin var til umræðu í gær á vettvangi Evrópusambandsins í Lúxemborg. Markmiðið er að innleiða stafrænt sjálfræði í öllum 27 aðildarríkjum sambandsins, sem þýðir að börn gætu ekki fengið aðgang að samfélagsmiðlum án samþykkis foreldra.

Frakkland, Grikkland og Danmörk telja að banna ætti samfélagsmiðla fyrir börn undir 15 ára aldri, á meðan Spánn hefur lagt til bann fyrir börn undir 16 ára aldri.

Ástralía hefur innleitt bann á samfélagsmiðlum fyrir börn undir 16 ára aldri, sem tekur gildi síðar á þessu ári, á meðan Nýja-Sjáland og Noregur íhuga svipaða bann.

Eftir viðræður dagsins í Lúxemborg virtist sem ekki væri mikill áhugi á þessu stigi fyrir banni á börn undir ákveðnum aldri í öllu Evrópusambandinu.

En Caroline Stage Olsen, stafrænn ráðherra Danmerkur, gaf til kynna að ekki yrði gefið eftir. „Þetta er eitthvað sem við munum halda áfram að ýta á,“ sagði hún.

Henna Virkkunen, æðsti stafræni embættismaður Evrópusambandsins, viðurkenndi að ákveðin aldursmörk yrðu „krefjandi“ af mörgum ástæðum, þar á meðal vegna menningarlegs mismunar aðildarríkja og óvissu um framkvæmdina.

Framkvæmdastjórn Evrópusambandsins, sem fer með stafrænt eftirlit ESB, ætlar samt að kynna aldursstaðfestingarforrit næsta mánuð og fullyrðir að það sé hægt að gera án þess að birta persónulegar upplýsingar.

„Mjög stórt skref“

Evrópusambandið birti í síðasta mánuði drög að leiðbeiningum fyrir samfélagsmiðla til að vernda ólögráða börn. Drögin eru ekki bindandi, en þau verða fullgerð þegar opinberu samráðsferli lýkur í þessum mánuði. Þar á meðal stendur eftir að stilla reikninga barna á einkastillingu sjálfgefið og gera auðveldara að loka á og þagga niður í notendum.

Clara Chappaz, stafrænn ráðherra Frakklands, sagði að það yrði „mjög stórt skref“ ef Evrópusambandið myndi láta miðlana athuga raunverulegan aldur notenda sinna, eins og fræðilega séð er krafist samkvæmt núverandi reglugerð.

Áhyggjuefnið er að börn allt niður í sjö eða átta ára geta auðveldlega stofnað reikning á samfélagsmiðlum, þrátt fyrir að lágmarksaldur sé 13 ára, með því að gefa upp ranga fæðingardagsetningu.

„Ef við sem Evrópubúar samþykkjum öll að segja að þetta verði að hætta, að það þurfi að vera almennilegt aldursstaðfestingarkerfi, þá þýðir það að börn undir 13 ára aldri munu ekki geta fengið aðgang að vettvanginum,“ sagði Chappaz.

Frakkland hefur leitt baráttuna gegn samfélagsmiðlum, meðal annars með því að samþykkja lög árið 2023 sem krefjast þess að þeir fái samþykki foreldra fyrir notendur undir 15 ára aldri.

En úrræðið hefur ekki fengið grænt ljós frá Evrópusambandinu, sem hún þarf til að taka gildi.

Frakkland hefur einnig smám saman innleitt kröfur á þessu ári, þar sem allar klámsíður þurfa að láta notendur staðfesta aldur sinn, svo komið sé í veg fyrir aðgengi barna að klámi. Þrír stórir miðlar brugðust við með því að loka aðgangi að efni sínu í þessari viku.

TikTok, sem er einnig undir þrýstingi frá frönsku stjórninni, bannaði á sunnudag myllumerkið „#SkinnyTok“, sem er hluti af þróun sem hvetur til öfgakenndrar megrunar á miðlinum.

Innbyggð aldursstaðfesting

Frakkland, Grikkland og Spánn lýstu áhyggjum af algóritmískri hönnun stafrænna vettvanga sem eykur útsetningu barna fyrir ávanabindandi og skaðlegu efni - sem eykur hættu á kvíða, þunglyndi og skertri sjálfsmynd.

Tillaga þeirra - sem einnig er studd af Kýpur og Slóveníu - gengur út frá því að óhóflegur skjátími á unga aldri hindri þróun gagnrýninnar hugsunar og samskiptahæfni ólögráða barna.

Þau krefjast „forrits fyrir allt Evrópusambandið sem styður foreldraeftirlitskerfi, leyfir almennilega aldursstaðfestingu og takmarkar notkun ólögráða barna á ákveðnum forritum“.

Markmiðið væri að tæki eins og snjallsímar hefðu innbyggða aldursstaðfestingu.

Evrópusambandið er einnig að herða tökin á annan hátt.

Sambandið er nú að rannsaka Facebook og Instagram, sem eru í eigu Meta, og TikTok, út frá umfangsmiklum lögum um efniseftirlit og stafræna þjónustu (DSA). Ástæðan eru áhyggjur af því að miðlarnir séu ekki að gera nóg til að koma í veg fyrir að börn fái aðgang að skaðlegu efni.

Í síðustu viku hóf Evrópusambandið rannsókn á fjórum klámsíðum vegna gruns um að þær séu ekki að koma í veg fyrir að börn fái aðgang að efni fyrir fullorðna.