Viðkvæmar íslenskar konur nýttar til að fá landvistarleyfi

Íslenskt rétt­ar­vörslu­kerfi stendur frammi fyrir nýrri og skelfi­legri birt­ing­ar­mynd mansals hér á landi. Þetta full­yrðir Sævar Þór Jónsson, hæsta­rétt­ar­lög­maður, í aðsendri grein á Vísi. Hann seg­ist í störfum sínum ítrekað hafa fengið inn á sitt borð við­kvæm mál þar sem konur í ber­skjald­aðri stöðu eru kerf­is­líkt nýttar af mönnum af erlendum upp­runa í þeim eina til­gangi að tryggja þeim síð­ar­nefndu land­vist­ar­leyfi og fjár­hags­legan ávinn­ing.

Sævar lýsir þessu sem „skuggam­an­sali“ og segir fórn­ar­lömbin vera undir algeru ægi­valdi ger­enda. Um er að ræða konur sem glíma við fötlun, alvar­lega neyslu eða erf­iðar félags­legar aðstæður. Ofbeldið sem þær búa við er marg­þætt. Auk lík­am­legs og kyn­ferð­is­legs ofbeldis eru þær nýttar fjár­hags­lega; þving­aðar til að taka lán, afhenda fjár­muni eða láta af hendi félags­legt hús­næði.

Alvar­leg­asta mynd þessa ofbeldis snýr að barn­eignum. „Skelfi­leg­ast er þó þegar þessar konur eru þving­aðar til þess að verða óléttar í þeirri von og trú ger­enda að barn­eignir muni auka mögu­leika þeirra á dval­ar­leyfi og tryggja þeim hærri bóta­greiðslur frá hinu opin­bera,“ skrifar Sævar.

Lýsir æpandi aðgerðaleysi yfirvalda

Í grein­inni gagn­rýnir Sævar íslensk yfir­völd harð­lega og segir mikið úrræða­leysi og van­getu blasa við innan kerf­is­ins. Þetta eigi jafnt við um lög­reglu og barna­vernd­ar­yf­ir­völd, en dæmi séu um að til­kynn­ingar um alvar­legt ofbeldi gegn börnum á þessum heim­ilum leiði til sára­lít­illa við­bragða.

„Kerfið virð­ist lam­ast þegar flækju­stig mála eykst, sem verður til þess að við­kvæm­ustu hópar sam­fé­lags­ins búa við algjört bjarg­ar­leysi,“ segir Sævar. Hann bendir á að lög­reglan sker­ist oft ekki í leik­inn fyrr en ger­andi hefur safnað löngum saka­ferli eða er undir rann­sókn vegna ann­arra alvar­legra brota. Þolendur eigi hins vegar ekki að þurfa að bíða eftir því.

Sævar kallar eftir taf­ar­lausum við­brögðum og breyt­ingum á laga­legum úrræðum stofn­ana. Hann segir það sið­ferð­is­lega skyldu sam­fé­lags­ins að rjúfa þögn­ina og vernda þá sem geta ekki varið sig sjálfir „úr prís­und nútíma­þræla­halds.“