Heildarsala sýklalyfja fyrir dýr á Íslandi jókst um 21,4 prósent á síðasta ári. Matvælastofnun segir aukninguna meðal annars tengjast áframhaldandi meðferð við kýlaveikibróður í landeldi á bleikju, en sala sýklalyfja til annarra dýrategunda jókst einnig.
Sýklalyfjameðferð vegna kýlaveikibróður í bleikjueldi hefur verið viðvarandi í nokkur ár og á áfram stóran þátt í heildarsölu sýklalyfja til dýra hér á landi. Matvælastofnun segir niðurstöðurnar undirstrika mikilvægi þess að fylgst sé náið með þróun sýklalyfjanotkunar eftir dýrategundum og að stuðlað sé að ábyrgri og markvissri notkun lyfjanna.
MÓSA greindist í íslenskum svínum í fyrsta sinn
Árið 2025 greindist búfjártengdur meticillínónæmur Staphylococcus aureus, svokallaður MÓSA, í fyrsta sinn við skipulega skimun í íslenskum svínum.
Bakterían fannst í fjórum nátengdum svínabúum. Búfjártengdur MÓSA er vel þekktur innan svínaræktar í Evrópu en hafði ekki áður greinst í íslenskum svínum.
Matvælastofnun segir niðurstöðuna sýna mikilvægi reglubundinnar skimunar.
Ónæmi fyrir cíprófloxacíni algengt
Vöktun á sýklalyfjaónæmi í bakteríum úr dýrum og matvælum bendir að öðru leyti til þess að staðan hér á landi sé almennt góð í samanburði við mörg Evrópulönd.
Ákveðin þróun vekur þó áhyggjur. Ónæmi fyrir sýklalyfinu cíprófloxacíni er áfram algengt í Campylobacter coli í svínum. Af þeim stofnum sem voru ónæmisprófaðir árið 2025 reyndust 71,8 prósent ónæmir fyrir lyfinu.
Matvælastofnun segir niðurstöðurnar sýna mikilvægi þess að halda áfram reglubundinni vöktun á bæði sýklalyfjanotkun og sýklalyfjaónæmi.
Minni notkun sýklalyfja hjá mönnum
Heildarsala sýklalyfja til manna nam 18,6 skilgreindum dagskömmtum á hverja 1.000 íbúa á dag, eða DID. Það er 4,6 prósenta samdráttur frá fyrra ári.
Sýklalyfjaónæmi hjá mönnum er enn almennt lítið á Íslandi í evrópskum samanburði. Þó hefur ákveðin tegund ónæmis aukist.
Árið 2025 greindust 22 einstaklingar með karbapenemasa-myndandi Enterobacterales, eða CPE. Það er mesti fjöldi sem greinst hefur á einu ári hér á landi.
Ársskýrsla Matvælastofnunar byggir á svokallaðri „Einnar heilsu“-nálgun þar sem sýklalyfjanotkun og sýklalyfjaónæmi hjá mönnum og dýrum er skoðað samhliða upplýsingum um sýklalyf og ónæmi í umhverfinu.
Matvælastofnun segir slíka heildstæða vöktun mikilvæga þar sem sýklalyfjaónæmi tengi saman heilbrigði manna og dýra og umhverfið.
