Með hersýningu, flugsýningu og framkomu konungsfjölskyldunnar á svölum hallarinnar hófust á mánudag fjögurra daga hátíðahöld í Bretlandi til að minnast þess að 80 ár eru liðin frá lokum síðari heimsstyrjaldar.

Karl III konungur heilsaði þegar um 1.000 hermenn úr breska hernum gengu í skrúðgöngu, ásamt bandamönnum úr Atlantshafsbandalaginu frá Bandaríkjunum, Frakklandi og Þýskalandi, og 11 úkraínumönnum sem veifuðu fána lands síns þegar þeir komu að enda skrúðgöngunnar við Buckingham-höll.

Tugir þúsunda þurftu að þola úða og vætu við Mall-breiðgötuna, sem var skreytt breskum fánum, til að fylgjast með göngunni, sem hófst á því að leikarinn Timothy Spall flutti siguræðu Winstons Churchills frá 1945.

„Gefist ekki upp fyrir ofbeldi og harðstjórn, haldið beint áfram og deyjið ef þörf krefur – ósigruð,“ kallaði Spall framan við styttu stríðstímaleiðtogans á Parliament Square.

Gangan endaði með flugsýningu frá orrustuþotuliðinu Red Arrows og 23 herflugvélum – bæði nútímalegum og sögulegum – sem hinn 76 ára konungur fylgdist með frá svölum Buckingham-hallar.

Karl og Kamilla drottning voru í fylgd Önnu prinsessu, Edwards prins, Vilhjálms prins og eiginkonu hans Katrínar ásamt börnunum þeirra Georg, Karlottu og Lúðvík.

Nú þegar Evrópuríki undirbúa sig til að fagna Sigurdeginum í Evrópu þann 8. maí, minnti Karl konungur ítalska þingið nýlega á að „friðinn má aldrei taka sem sjálfsögðum hlut“.

„Í dag, því miður, óma endurminningar frá þeim tíma – sem við vonuðum að væru liðin tíð – um álfuna okkar,“ sagði konungurinn.

– „Stöndum í þakkarskuld“ –

Á þessum sömu svölum, þann 8. maí 1945, heilsaði Georg VI konungur og Elísabet drottning ásamt dætrum sínum, Elísabetu og Margréti prinsessum, og Churchill forsætisráðherra, fjölmennum mannfjölda í Lundúnum sem fagnaði degi sem Churchill kallaði „Sigurdag Evrópu“.

Þessa nótt fengu prinsessurnar, þá 19 og 14 ára, að yfirgefa höllina ódulbúnar og taka þátt í gleðinni meðal almennings.

Um 40 árum síðar lýsti Elísabet, sem þá var orðin drottning, nóttinni sem „einni eftirminnilegustu“ í lífi sínu.

Minningarathafnir þessa árs verða sérstaklega áhrifamiklar í ljósi þess að minningar um stríðið dofna með tímanum.

Yngri kynslóðir tengja síður við átökin sem skók álfuna frá 1939 til 1945.

„Það er mikilvægt að minnast þeirra sem komust ekki líkt og ég,“ sagði Dennis Bishop, 99 ára fyrrverandi flugmaður í breska flughernum, í samtali við AFP.

Fyrsta athöfn dagsins í köldu Lundúnaveðrinu var að tveir risastórir breskir fánar voru hengdur yfir Cenotaph stríðsminnisvarðann.

Hundruð manna höfðu komið sér fyrir fyrir utan Buckingham-höll með stóla og teppi.

„Það er svo tilfinningaríkt að vera hér í dag. Áttatíu ár af friði og sálarró. Hvar værum við án þeirra?“ spurði Patrick Beacon, 76 ára, sem mætti ásamt eiginkonu sinni klukkan sjö um morguninn til að ná „besta útsýninu“.

Meðal ferðamanna var Ludivine Batthelot, 52 ára, frá Suður-Frakklandi.

„Við komum af forvitni, því þetta eru einmitt þær hátíðir sem Englendingar gera svo vel,“ sagði hún við AFP. „Þetta er þjóðleg stemming og við vildum upplifa hana.“

– Valmúar, pöbbar og veislur –

HMS Belfast – eitt fárra breskra herskipa frá síðari heimsstyrjöld sem er enn til staðar – og liggur við bakka Thames, hélt veislu.

Fólki var einnig boðið að taka þátt í hundruðum annarra veislna, klæðast 1940-stíls fötum, fara í lautarferðir, heimsækja listasýningar og minnast stríðsins með ýmsum hætti um land allt fram að VE-deginum á fimmtudag.

Sem hluti af hátíðahöldunum hélt Keir Starmer, forsætisráðherra Bretlands, götuhátíð með fána og skrauti fyrir utan embættisbústað sinn í Lundúnum og bauð gestum upp á te.

Að auki voru meðal veitinga klassískir réttir á borð við Victoriu-svampköku, eggjahræru í hýði og svínaböku.

Buckingham-höll hélt einnig garðveislu til heiðurs öldungum og fólki úr kynslóð síðari heimsstyrjaldarinnar.

Á þriðjudag mun Kamilla drottning heimsækja listasýningu við Tower of London sem samanstendur af um 30.000 rauðum keramíkvalmúum – sem tákna minningu fallinna hermanna.

Hátíðahöldunum lýkur á fimmtudag með tveggja mínútna þögn hjá opinberum stofnunum.

Karl konungur, sem hefur verið í krabbameinsmeðferð, mun sækja guðsþjónustu í Westminster Abbey og í kjölfarið tónleika á Horse Guards Parade í Lundúnum.

Konungsfjölskyldan vonast til að „ekkert skyggi á eða trufli“ hátíðahöldin, þrátt fyrir að Harrý prins, yngsti sonur Karls, hafi gefið eldfimt fréttaviðtal síðasta föstudag, samkvæmt breskum fjölmiðlum.

Pöbbum víðs vegar um Bretland hefur verið heimilað að hafa opið tveimur tímum lengur í tilefni hátíðarinnar.