Einstaklingar sem ákveða að rjúfa tengsl við vanvirk fjölskyldukerfi standa frammi fyrir miklum félagslegum áskorunum en öðlast um leið mikilvægt rými til heilunar. Samkvæmt nýjum samantektum á sviði sálfræði og fjölskyldurannsókna er ákvörðunin um að yfirgefa skaðlegt fjölskylduumhverfi oft eina leiðin til að endurheimta eigið sjálfræði og reisn.

Greining á dýpt og afleiðingum slíkra ákvarðana sýnir að ferlið er flókið og tekur verulega á tilfinningalíf einstaklinga.

Gíslataka sjálfsins og meðvirkni

Rannsóknir sýna að innan alvarlega vanvirkra fjölskyldna er rétturinn til að setja mörk og taka sjálfstæðar ákvarðanir kerfisbundið skertur. Þolendur upplifa sig iðulega fasta í fyrir fram ákveðnum hlutverkum sem þjóna þörfum fjölskyldukerfisins frekar en þeirra eigin velferð. Sérfræðingar benda á að tilraunir þolenda til að fá gerendur eða fjölskyldumeðlimi til að „skilja“ eða viðurkenna ofbeldið leiði nánast undantekningarlaust til langvarandi og meðvirkrar valdabaráttu.

Sorgin og félagslegi stimpillinn

Það að rjúfa tengsl er sjaldnast skyndiákvörðun heldur sársaukafullt ferli sem felur í sér djúpa sorg yfir missi fjölskylduutanumhaldsins. Auk innri glímu þurfa einstaklingar að mæta ríkjandi samfélagsviðmiðum og hversdagslegum spurningum um fjölskylduhagi, eins og samskipti um stórhátíðir. Þar sem samfélagið gerir jafnan ráð fyrir samheldinni fjölskyldueiningu fylgir tengslarofinu oft ákveðinn félagslegur stimpill sem eykur á einmanaleika og kvíða þolenda á fyrstu stigum ferilsins.

Öryggi og fjarlægð skila árangri

Þrátt fyrir erfiðleikana sýna klínískar niðurstöður að líkamleg og tilfinningaleg fjarlægð er lykilforsenda þess að unnt sé að vinna úr áföllum. Með því að stíga út úr skaðlegu umhverfi skapast öruggt rými þar sem einstaklingar geta byrjað að skilgreina eigið virði á eigin forsendum.

Helstu niðurstöður sýna að þeir sem ná að rjúfa tengslin upplifa:

• Aukið sjálfræði: Frelsi til að lifa án stjórnunar og skilgreina eigið virði.
• Endurheimt reisnar: Tækifæri til að byggja upp brotið sjálfsálit í öruggu umhverfi.
• Nýtt samfélag: Kerfisbundna leit og tengingu við aðra í svipaðri stöðu, þar sem mynduð er svokölluð „valin fjölskylda“ (e. chosen family) sem veitir heilbrigðan stuðning.

Sérfræðingar leggja áherslu á að þótt alvarleiki mála sé mismunandi á milli fjölskyldna þá sé mikilvægt að fólk velti fyrir sér stöðunni. Þegar endalaust er verið að fara yfir val og mörk einstaklingsins getur það að rjúfa tengslin verið öflugasta sjálfsbjargaraðgerðin til að tryggja heilbrigða framtíð.