Stjörnufræðingar víða um heim undirbúa nú athuganir á væntanlegum árekstri geimrusls við tunglið. Gert er ráð fyrir að efra þrep Falcon 9-eldflaugar frá fyrirtæki Elon Musk, SpaceX skelli á yfirborði tunglsins 5. ágúst og þyrli upp rykskýi sem gæti sést frá jörðu.
Vísindamenn sem fylgjast með ferð eldflaugarinnar hafa hvatt bæði sérfræðinga og áhugastjörnufræðinga með myndavélar og sjónauka til að reyna að skrá áreksturinn.
Um er að ræða efra þrep Falcon 9-eldflaugar, skráð sem 2025-010D, sem skaut í janúar 2025 tveimur einkareknum tunglförum áleiðis til tunglsins. Eftir að hafa lokið hlutverki sínu varð eldflaugarþrepið eldsneytislaust og hefur síðan rekið stjórnlaust um geiminn í rúmlega eitt og hálft ár.
Nú er gert ráð fyrir að það lendi á yfirborði tunglsins um klukkan 06:35 UTC þann 5. ágúst 2026, nálægt Einstein-gígnum.
Gæti myndað allt að 30 metra gíg
Eldflaugarþrepið er um 12 metrar á lengd, fjórir metrar á breidd og vegur um fjögur tonn. Talið er að það muni rekast á tunglið á um 8.750 kílómetra hraða á klukkustund.
Áreksturinn verður á upplýstum hluta tunglsins sem snýr að jörðu, sem eykur líkurnar á að hægt verði að fylgjast með honum í rauntíma.
Samkvæmt tölvulíkönum mun eldflaugarþrepið ekki grafa sig djúpt niður í yfirborðið þar sem það er að mestu hol málmbygging en ekki þéttur bergmassi eins og smástirni.
Þess í stað er búist við að það kremjist við höggið og myndi nýjan gíg sem verði á bilinu 20 til 30 metrar í þvermál, svipaður að lengd og körfuboltavöllur. Jafnframt er talið að rykský úr tunglryki geti risið nokkra kílómetra upp frá yfirborðinu.
Vísindamenn vonast einnig til að sjá stuttan ljósblossa sem myndast þegar áreksturinn verður.
Mikilvæg gögn fyrir framtíðarrannsóknir
Steven A. Hauck, prófessor og formaður jarð-, umhverfis- og reikistjörnuvísindadeildar við Case Western Reserve-háskóla í Ohio, segir atburðinn hafa mikið vísindalegt gildi.
Hann bendir á að ljósblossar af þessu tagi verði yfirleitt þegar náttúruleg smástirni rekast á tunglið. Þar sem vísindamenn viti nú fyrir fram bæði staðsetningu, tíma, massa og hraða eldflaugarþrepsins gefist einstakt tækifæri til að bera saman mælingar og bæta skilning á smæstu hlutunum sem ferðast um sólkerfið.
Athuganirnar gætu einnig veitt upplýsingar um efnasamsetningu efnis sem kastast upp úr nýja gígnum.
Engin hætta fyrir jörðina
Hauck segir enga ástæðu til að hafa áhyggjur af öryggi jarðar.
Að hans sögn mun allt brakið eftir áreksturinn verða eftir á tunglinu og atburðurinn hafi engin áhrif á jörðina.
Hann segir hins vegar að áreksturinn verði dýrmætt tækifæri til að læra meira um tunglið, þróa aðferðir til að fylgjast með náttúrulegum árekstrum og undirbúa framtíðarrannsóknir. Meðal annars sé fyrirhugað að koma fyrir jarðskjálftamælum á tunglinu sem geti numið slík högg og hjálpað vísindamönnum að rannsaka innri gerð þess.
