Margir sem sjá í gegnum tilfinningalegt ofbeldi, gaslýsingu eða stjórnunarsemi spyrja sig oft sömu spurningarinnar: „Veit þessi manneskja virkilega ekki hvað hún er að gera?“
Svarið er flókið en sálfræðin sýnir að þeir sem spila eitruð samskipti eru oft fastir í eigin leikriti. Þeir stunda svokallaðan „aðferðaleik“ (e. method acting), þar sem þeir trúa eigin frásögn 100%. Þetta er ekki endilega meðvitað heldur djúpstæð varnarleið full af afneitunum.
Drama-þríhyrningurinn og hið tilbúna handrit
Ein besta leiðin til að skilja þetta er í gegnum Karpman Drama Triangle, sem lýsir því hvernig fólk tekur að sér óheilbrigð hlutverk í samskiptum: fórnarlamb (e. Victim), bjargvættur (e. Rescuer) eða ofsækjandi (e. Persecutor).
Sá sem spilar leikinn er algjörlega sannfærður um sitt hlutverk. Ef hann sýnir af sér ofbeldisfulla hegðun eða reiði réttlætir handritið hans það strax: „Ég var neyddur til þess,“ eða „Ég er raunverulega fórnarlambið hérna.“ Þessi sýn er algjörlega raunveruleg fyrir þeim og verndar egóið fyrir því að finna til skammar.
Segull áfalla - Hvers vegna innra barnið kaupir miða á sýninguna
Fyrir þá sem hafa lifað af æskuáföll getur þetta hlutverkaleikrit virkað eins og öflugur segull. Í sálfræði er talað um hugtakið repetition compulsion eða endurtekningaráráttu.
- Kunnugleiki: Innra barnið dregst að fólki sem minnir á óstöðuga eða erfiða umönnunaraðila úr æsku.
- Að reyna að laga fortíðina: Við stígum inn í handrit leikmannsins í þeirri von að ef við bara gefum honum „réttu viðbrögðin“ eða gerum betur munum við loksins ná að breyta enda leikritsins.
Grein á vegum The Attachment Project um Trauma Reenactment útskýrir hvernig við veljum óafvitandi sambönd sem endurspegla gömul áföll í von um að ná loksins stjórn á aðstæðunum. En með því að reyna að þóknast leikmanninum eða taka á okkur sökina þá staðfestum við bara handritið hans; að reiði hans hafi verið réttmæt.
Hvernig á að standa upp úr bíósalnum?
Bati eftir áföll felst ekki í því að kenna leikmanninum að hann sé í leikriti. Það er nánast ómögulegt þar sem vörnin er of sterk. Batinn felst í því að hætta að mæta á sýninguna.
Samkvæmt umfjöllun Psychology Today um Repetition Compulsion snýst lækningin um að gera gamla sársaukann að minningu í stað þess að endurlifa hann í núinu. Þegar við þekkjum leikinn getum við beitt aðferðum eins og Grey Rock, það er að verða tilfinningalega áhugalaus eins og grár steinn eða hreinlega setja afgerandi mörk.
Leikurinn krefst nefnilega tveggja leikara. Um leið og þú neitar að fara eftir handritinu, fellur sýningin um sjálfa sig.
