Það er líf eftir Hrúta

„Ég verð nú að játa að þótt maður hafi gert þetta oftar en einu sinni og alveg verið stress­aðri en núna, þá fær maður samt alltaf smá­fiðr­ing í mag­ann fyrir frum­sýn­ingu. Sér­stak­lega þegar maður er að fara að frum­sýna á Íslandi. Það er bara öðru­vísi til­finn­ing sem fylgir því að sýna mynd­irnar sínum nán­ustu en ein­hverjum blaða­mönnum og gagn­rýnendum úti í heimi. Álit vina og vanda­manna og bara Íslend­inga yfir­höfuð vegur ein­hvern veg­inn þyngra,“ segir Grímur, þegar hann er spurður að því hvort frum­sýn­ing­ar­skjálft­inn sé eitt­hvað far­inn að gera vart við sig.

Hann bætir við að það sé auð­vitað líka ákveðin pressa að fylgja eftir kvik­mynd eins og Hrútum, enda hafi hún notið vel­gengni þegar hún kom út árið 2015, bæði hlotið góða dóma og rakað til sín verð­launum um allan heim. Eðlilega séu ákveðnar vænt­ingar í gangi og hann sé með­vit­aður um það. „Já já, fólk á klár­lega eftir að bera Héraðið saman við Hrúta þrátt fyrir að þessar tvær myndir eigi nú eig­in­lega fátt sam­eig­in­legt fyrir utan það að þær skuli báðar ger­ast í sveit og bera mín höf­und­ar­ein­kenni. Hrútar var til dæmis fjöl­skyldu­saga með flókið bræðra­sam­band í for­grunni, á meðan Héraðið snýst um Ingu, mið­aldra kúa­bónda sem gerir upp­reisn gegn kaup­fé­lagi og er því hrein og bein sam­fé­lags­á­deila. Þetta eru bara mjög ólíkar myndir.“

Fékk innblástur við lestur Heiðu fjalldalabónda

Héraðið segir Grímur enn fremur vera hetju­sögu konu sem rís upp gegn karllægu sam­fé­lagi en inn­blást­ur­inn að per­són­unni hafi meðal ann­ars verið fengin úr Heiðu – fjall­dala­bónda, sögu Stein­unnar Sig­urð­ar­dóttur um Heiðu Guðnýju Ásgeirs­dóttur sem valdi að ger­ast sauð­fjár­bóndi í stað þess að verða fyr­ir­sæta í New York. „Sú bók sýnir nefni­lega svo vel þær breyt­ingar sem hafa orðið á ímynd íslenskra bænda und­an­farin ár. Þegar talað var um bændur hér áður fyrr sá maður strax fyrir sér karla en það hefur breyst eftir að konur fóru að ganga í öll störf í sveit­inni og halda úti búum. Þar eru karl­leg við­horf og íhalds­söm gildi því ekki lengur alls­ráð­andi. Eig­in­lega má segja að viss kvenna­bylt­ing hafi átt sér stað. Mér fannst áhuga­vert að skoða það þegar ég skrif­aði hand­ritið að mynd­inni.“

Héraðið ger­ist í litlu sam­fé­lagi og segir sögu Ingu, kúa­bónda, sem gerir upp­reisn gegn kaup­fé­lag­inu á staðnum. Hún reynir að fá aðra bændur í lið með sér en það gengur erf­ið­lega þar sem kaup­fé­lagið hefur sterk ítök í sveit­inni.

Alls ekki barnanna bestur

Grímur segir þó fleira hafa ráðið val­inu á við­fangs­efni. Aukin umræða um rýrt hlut­skipti kven­per­sóna í íslenskum kvik­myndum hafi til dæmis haft áhrif. „Ég skal alveg vera fyrstur manna til að við­ur­kenna að mínar eigin myndir hafa verið frekar karllægar hingað til. Ég er því langt frá því að vera barn­anna bestur. Ástæðan er bara sú að það er auð­veld­ara að skrifa um það sem maður þekkir. Ég hugsa að það sé til dæmis ein helsta ástæðan fyrir því að við sjáum svona fáar kvik­myndir um konur á Íslandi. Bransinn hérna er bara svo karllægur. Mikill meiri­hluti félags­manna í Samtökum kvik­mynda­leik­stjóra eru karlar og þeir skrifa frekar út frá eigin reynslu­heimi, því sem þeir þekkja vel. Það segir sig ein­fald­lega sjálft að það er auð­veld­ara.“

Áskorun að gera mynd um konu

Hann segir að sjálfum hafi sér fund­ist það vera áskorun að bregða út af van­anum og gera mynd út frá sjón­ar­hóli konu. Hann hafi þurft að fara ansi langt út fyrir þæg­ind­ara­mmann. „Maður verður nátt­úr­lega hræddur um að gera þetta eitt­hvað vit­laust og útkoman verði ein­tóm klisja. En sem betur fer held ég að við sem komum að mynd­inni getum verið sátt við hvernig til tókst með per­són­una og hennar sögu, þótt ég segi sjálfur frá. Þær konur sem hafa séð hana eru að minnsta kosti nokkuð ánægðar,“ segir hann og þakkar það ekki síst leikkon­unni Arndísi Hrönn Egils­dóttur sem fer með hlut­verk bónd­ans Ingu í mynd­inni. „Já, það er óhætt að segja að Arndís hafi búið sig gríð­ar­lega vel undir hlut­verkið. Dvaldi meðal ann­ars á sveita­bæjum í tvær vikur til að læra réttu hand­tökin svo hún liti ekki út fyrir að vera „leik­kona að moka flór“, eins og hún orð­aði það sjálf. Hún lagði sig alla fram um að gera per­sónu Ingu sem trú­verð­ug­asta og á hrós skilið.“

Arndís Hrönn Egils­dóttir, sem hefur meðal ann­ars leikið í sjón­varps­þátt­unum Pressu og Föngum og í kvik­mynd­inni Þröstum, leikur Ingu í mynd­inni. Sigurður Sig­ur­jóns­son fer einnig með stórt hlut­verk, en hann lék einmitt í síð­ustu mynd Gríms, Hrútum.

Vissi ekki hvort hann myndi gera aðra leikna mynd

Héraðið er stærsta og dýrasta verk­efni Gríms til þessa, helm­ingi dýr­ari í fram­leiðslu en Hrútar sem hann seg­ist hafa gert á sínum tíma fyrir lít­inn pen­ing, nán­ast ein­göngu fyrir styrk frá Kvik­mynda­sjóði. Í þetta sinn hafi feng­ist meira fjár­magn, líka erlendis frá sem varð til þess að meiri tími gafst til að gera mynd­ina og það hafi eðli­lega kostað sitt. „Já, það er gaman að segja frá því að vel­gengni Hrúta hjálp­aði til við að fá pen­ing­ana sem er frá­bært þar sem ég vissi hrein­lega ekki hvort ég myndi gera fleiri leiknar myndir. Fyrstu leiknu mynd­inni minni, Sum­ar­land­inu, var nefni­lega ekk­ert allt of vel tekið og ég vissi að Hrútum þyrfti því að ganga vel svo ég fengi fjár­magn til að gera þá næstu. Gott gengi Hrúta breytti því miklu fyrir mig sem kvik­mynda­gerð­ar­mann og í raun alla sem komu að þeirri mynd. Án hennar hefði Héraðið hugs­an­lega aldrei orðið að veru­leika.“

Þegar seld til yfir 30 landa
Ljóst er að heil­mikil eft­ir­vænt­ing er fyrir Héraðinu því myndin hefur þegar verið seld til yfir 30 landa og kemur til með að verða sýnd í kvik­mynda­húsum víðs­vegar um Evrópu með haustinu. Að mati Gríms segir það ýmis­legt um mynd­ina að fyr­ir­tæki um alla Evrópu skuli vilja kaupa hana. „Já, það sýnir ein­fald­lega að fólk hefur trú á henni,“ segir hann. „Hins vegar á alveg eftir að koma í ljós hvernig áhorf­endur og gagn­rýnendur taka henni. Það er ekk­ert sjálf­gefið að þeir muni fíla hana þótt fyr­ir­tækin geri það. Og þótt mynd fá til dæmis góða umfjöllun hér heima er ekki þar með sagt að hún fái góða dóma erlendis og öfugt. Hrútum var vel tekið bæði hér heima og erlendis, sem er nokkuð sjald­gæft. Það er í raun alltaf ákveðin óvissa og spenna í kringum mynd­irnar manns. Maður verður eig­in­lega bara að krossa fingur og vona það besta.“