Vegfaranda var ekki skemmt er hann kom að Vífilsstöðum nú á dögunum. Ástæðan var sú að graffað hafði verið á útiskýli sem reist var fyrir berklasjúklinga fyrir rúmri öld síðan.
Um er að ræða fornminjar, en útiskýlið er hluti af Vífilsstaðaspítala sem reistur var árið 1910.
Vífilsstaðir draga nafn sitt af þrælnum Vífli, en jörðina gaf landnámsmaðurinn Ingólfur Arnarson honum eftir að hafa veitt honum frelsi.
Talið er að berklar hafi borist til landsins með landnámsmönnum. Sjúkdómurinn varð þó ekki landlægur fyrr en upp úr aldamótunum 1900. Fljótlega eftir það var sjúkdómurinn orðinn það skæður hér á landi að talið var nauðsynlegt að reisa sérstakt hús fyrir berklasjúklinga.
Berklar er smitandi sjúkdómur og var berklasjúklingum því gert að búa á afviknum stað. Því var valið að reisa berklahælið á Vífilsstöðum.
Arkitekt byggingarinnar var Rögnvaldur Ólafsson sem sagður var fyrsti íslenski arkitektinn.
Hælið er fyrsta stórhýsið hér á landi sem er að öllu leyti steinsteypt og bæði teiknað og unnið af Íslendingum. Því markar byggingin tímamót í íslenskri byggingarsögu og var hún á sínum tíma ein sú glæsilegasta á landinu.
Lengi vel var Vífilsstaðahæli stærsta sjúkrahús landsins. Á Íslandi dóu hátt í 200 manns árlega sökum berkla á árunum 1912 til 1920 og fór fjölgandi, en berklar voru algengasta dánarorsök í Reykjavík á árunum 1911 til 1925.
Sagt er að með byggingu Vífilsstaðahælis, sem aðeins tók um 18 mánuði, hafi verið lyft grettistaki í baráttunni við þennan skæða sjúkdóm hér á landi.
Eins og sjá má á þessari stuttu yfirferð á sögu Vífilsstaða er ljóst að hún er ansi merk og telja margir því mikilvægt að varðveita staðinn af myndugleik. Því er leitt að sjá skemmdarverkin sem framin voru á skýlinu.
Athugasemdir