Umboðsmaður Alþingis krefur Útlendingastofnun svara

Umboðs­maður Alþingis hefur óskað eftir ítar­legum skýr­ingum frá Útlend­inga­stofnun vegna langvar­andi tafa á afgreiðslu umsókna og mögu­legs mis­ræmis í upp­lýs­ingum stofn­un­ar­innar um máls­með­ferð­ar­tíma. Fjöl­margar kvart­anir hafa borist umboðs­manni und­an­farin miss­eri vegna þess hversu langan tíma tekur að afgreiða mál hjá stofn­un­inni.

Þetta kemur fram í bréfi sem sent var Kristínu Völ­und­ar­dóttur, for­stjóra Útlend­inga­stofn­unar, þann 20. októ­ber síð­ast­lið­inn sem umboðs­maður Alþingis hefur birt á vef sínum. Þar er óskað svara við sjö ítar­legum spurn­ingum um starf­semi stofn­un­ar­innar og afgreiðslu­tíma umsókna.

Kvart­an­irnar varða meðal ann­ars umsóknir um íslenskan rík­is­borg­ara­rétt, dval­ar­leyfi og alþjóð­lega vernd. Í mörgum til­vikum hefur afgreiðslan tekið langan tíma og hefur Útlend­inga­stofnun jafnan vísað til mik­illa anna og fjölg­unar umsókna þegar skýr­inga hefur verið óskað.

Umsóknir frá mars 2025 enn í bið

Í bréf­inu er sér­stak­lega vakin athygli á upp­lýs­ingum á vef Útlend­inga­stofn­unar þar sem fram kemur að nú sé verið að taka til vinnslu umsóknir um rík­is­borg­ara­rétt sem bár­ust í mars 2025. Aðrar umsóknir, meðal ann­ars um dval­ar­leyfi, hafa einnig beðið mán­uðum saman eftir afgreiðslu.

Umboðs­maður telur ástæðu til að kanna hvort upp­lýs­ingar stofn­un­ar­innar um með­al­af­greiðslu­tíma gefi raunsanna mynd af stöð­unni.

Samkvæmt vef­síð­unni er með­al­af­greiðslu­tími ýmissa umsókna á bil­inu tveir til ell­efu mán­uðir. Hins vegar virð­ast þær tölur ein­göngu byggj­ast á umsóknum sem hafa verið sam­þykktar.

Umboðs­maður óskar því skýr­inga á því hvers vegna umsóknir sem hefur verið synjað virð­ast ekki teknar með í útreikn­ing­ana og hvort slík fram­setn­ing geti gefið vill­andi mynd af raun­veru­legum afgreiðslu­tíma.

Krefst upplýsinga um elstu málin

Þá er óskað upp­lýs­inga um hversu gamlar elstu óaf­greiddu umsókn­irnar eru og hversu langan tíma tekur að með­al­tali að afgreiða mál sem vísað er til lög­fræð­inga stofn­un­ar­innar.

Einnig vill umboðs­maður vita hvers vegna afgreiðslu­tími er mis­mun­andi eftir teg­und umsókna og hvernig stofn­unin upp­lýsir umsækj­endur um fyr­ir­sjá­an­legar tafir.

Að lokum er Útlend­inga­stofnun gert að skýra hvort hún telji máls­hraða almennt við­un­andi og hvort gripið hafi verið til sér­stakra aðgerða til að stytta bið­tíma.

Útlend­inga­stofnun hefur frest til 5. nóv­em­ber til að svara fyr­ir­spurn­inni, en umboðs­maður hefur óskað eftir ítar­legum upp­lýs­ingum um stöðu mála og mögu­legar úrbætur á starf­semi stofn­un­ar­innar.