Heitar umræður sköpuðust í sjónvarpssal Silfursins á RÚV þegar formenn stjórnmálaflokkanna mættust til að gera upp niðurstöður þjóðaratkvæðagreiðslunnar. Bergsteinn Sigurðsson, umsjónarmaður Silfursins, þurfti að biðja formenn um að hemja sig þegar hitnaði í kolunum.
Meirihluti kjósenda hafnaði því að hefja aðildarviðræður við Evrópusambandið á ný. Í kjölfarið flaug neisti á milli formanna þegar rætt var um framtíð EES-samningsins og hina umdeildu bókun 35.
Í þættinum mættust þær Kristrún Frostadóttir forsætisráðherra, Guðrún Hafsteinsdóttir formaður Sjálfstæðisflokksins, Lilja D. Alfreðsdóttir formaður Framsóknarflokksins, Inga Sæland mennta- og barnamálaráðherra, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson formaður Miðflokksins.
Kom ETS-málunum í skjól til 2030
Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, utanríkisráðherra og formaður Viðreisnar, hóf umræðuna á því að ræða mikilvægi hagsmunagæslu gagnvart Evrópu og benti á að hún væri búin að koma ETS-málinu, losunarkröfum ESB á flugsamgöngur, í skjól til ársins 2030. Sneri hún máli sínu því næst að innleiðingu á bókun 35 við EES-samninginn, sem fjallar um forgang EES-reglna gagnvart landslögum ef árekstur verður.Þorgerður varpaði boltanum yfir á andstæðinga ESB-aðildar og sagði:
„Kannski sé það best að annaðhvort Sigmundur eða Guðrún verði fyrstu flutningsmenn bókunar 35 til að sýna einarða samstöðu með EES-samningnum.“
Sigmundi Davíð Gunnlaugssyni, formanni Miðflokksins, var augljóslega ekki skemmt yfir þessu útspili utanríkisráðherra. Hann greip fram í fyrir henni í miðri ræðu og spurði undrandi:
„Heyrðu, þú ert nú varla að fara að keyra á bókun 35 núna, þvert á niðurstöðu þjóðaratkvæðagreiðslunnar? Það er ekki það sem fólk var að kalla eftir.“
Óttaðist að stuðningur við EES væri orðin tóm
Þorgerður Katrín svaraði Sigmundi fullum hálsi og gaf lítið fyrir gagnrýnina. Hún sagði andstöðuna sýna nákvæmlega það sem hana hafi grunað um málflutning þeirra sem vilja standa fyrir utan ESB en nýta EES-samninginn:
„Þetta er það sem ég óttaðist, að þetta hafi bara verið orðin tóm. Svo gott að skýla sig á bak við EES-samninginn. Nú á að fara að standa vörð um EES-samninginn, þá eru menn ekki tilbúnir í það. Mér finnst það umhugsunarefni.“
Þorgerður bætti því við að Ísland þyrfti að herða hagsmunagæslu sína í alþjóðlegu samhengi og horfa til annarra ríkja utan sambandsins. „Við þurfum að gera eins og Kanada er að gera. Kanada er að reyna að komast í skjól með því að fara í samningaviðræður við ESB.“
Uppþot í salnum
Við þessi orð fauk hressilega í formenn stjórnarandstöðuflokkanna sem sögðust ekki ætla að samþykkja slíka nálgun á evrópska löggjöf. Sigmundur Davíð hrópaði fram í:
„Við stöndum ekki vörð um EES-samninginn með þessum hætti!“
Bergsteinn Sigurðsson, stjórnandi Silfursins, þurfti að skerast í leikinn og reyna að róa mannskapinn áður en umræðan fór algjörlega úr böndunum:
„Leyfum fólki að klára.
Ég verð að halda þessum þætti áfram. Vilji þið sýna sjálfum ykkur og fólki heima þá virðingu að gefa mér orðið og ég skal svo útdeila því eftir því sem umræðan heldur áfram.“
Þorgerður tók aftur til máls og ítrekaði loks að verndun EES-samningsins og sjálfstæð hagsmunagæsla væri stærsta verkefnið sem blasti við íslenskri pólitík nú þegar dyrunum að fullri aðild hefði verið lokað.
Ljóst er að þrátt fyrir afgerandi niðurstöðu þjóðarinnar úr kjörklefanum um helgina er Evrópumálinu og deilunum um fullveldi landsins fjarri því lokið á hinu pólitíska sviði.
