Margir kannast við þá tilfinningu að hafa reynt allt til að gera lífið betra og farið eftir einu og öllu í sjálfshjálparbókinni. Eins og að búa til óskaborð (vision boards), endurtaka jákvæðar staðfestingar og reyna meðvitað að laða til sín gnægð og betri árangur. En hvað gerist þegar þessar aðferðir skila engu nema innri tómleika eða auknum dofa?
Áfallameðferðarfræðingurinn Alexandra Schlotterbeck deildi nýverið sögu sinni af því hvernig hefðbundin birtingarvinna (e. manifestation) brást henni þar til hún áttaði sig á grundvallamálinu: Þú getur ekki kallað fram draumalífið þitt ef taugakerfið þitt trúir því ekki að það sé öruggt að eiga það.
Þegar jákvæð hugsun mætir varnarkerfi líkamans
Þegar við reynum að þvinga fram breytingar eða sjá fyrir okkur mikinn árangur, rekst sú sýn oft á ósýnilegan vegg innra með okkur. Schlotterbeck lýsir þessu sem innri mótstöðu og dofa. Sem meðferðaraðili bendir hún á að þessi dofi sé ekki bilun, heldur svokallaður „verndarhluti“ (e. protector part) sem varð til þegar við vorum ung til að skýla okkur frá óbærilegum tilfinningum eða vonbrigðum.
Þetta rímar algjörlega við kenningar um áföll og tengsl. Í klínískri sálfræði er viðurkennt að ef líkaminn hefur lært að skortur eða höfnun sé eðlilegt ástand, mun taugakerfið upplifa skyndilega vellíðan eða velgengni sem ógn eða óöryggi. Dr. Gabor Maté, þekktur sérfræðingur í áföllum, bendir á að áföll snúist ekki bara um það sem kemur fyrir okkur, heldur það sem gerist innra með okkur í kjölfarið þar á meðal aftenging við eigin líkama og tilfinningar. Þegar við reynum að „hugsa okkur rík“ en líkaminn er í vörn, vinnur líkaminn alltaf.
Þrjár æfingar til að brúa bilið á milli huga og líkama:
Til þess að birtingarvinna beri árangur þarf að taka taugakerfið með í ferlið. Schlotnerbeck mælir með þremur hagnýtum æfingum sem byggja á áfallameðferð:
1. Sjónsköpun með skuggarakningu
Í stað þess að horfa einungis á jákvæðu sýnina, skaltu verja fimm mínútum í að sjá draumalífið fyrir þér og taka svo eftir því hvaða neikvæðu tilfinningar rísa upp. Er það sektarkennd, sorg eða sjálfsefi? Samkvæmt kenningum Carl Jung um „skuggann“ (e. the shadow), er það sem við bældum niður í æsku lykillinn að því sem hamlar okkur í dag. Með því að varpa ljósi á mótstöðuna og spyrja: „Hvaða trú liggur hér að baki?“ byrjum við að leysa upp stíflurnar.
2. Vingast við „hlutina“ sem halda aftur af þér
Hér er stuðst við aðferðafræði IFS (e. Internal Family Systems), sem Richard Schwartz þróaði. IFS gengur út á að persónuleiki okkar sé samsettur úr mörgum „hlutum“ og sumir þeirra reyna að vernda okkur með því að halda okkur smáum. Í stað þess að berjast við mótstöðuna mælir Schlotterbeck með því að eiga samræður við þennan hluta: Hvað óttast hann að gerist ef þú breytist? Fyrir hverju er hann að vernda þig? Með því að sýna þessum varnarhlutum samkennd og nota tvíhliða örvun (eins og vinstri-hægri bank eins og þekkist í EMDR-meðferð), fær taugakerfið skilaboð um að hættan sé liðin hjá.
3. Losun í gegnum líkamann (Somatic Release)
Hugsanir einar og sér geta ekki hreyft við djúpsætum áföllum. Eins og Dr. Bessel van der Kolk staðfestir í tímamótabók sinni The Body Keeps the Score, geymir líkaminn minningar um ótta og vanmátt í vöðvum og taugakerfi. Schlotterbeck mælir með samfelldri öndun (e. connected breathing) þar sem andað er beint inn í þá staði líkamans þar sem stíflur finnast (t.d. bakið eða brjóstkassann). Með því að leyfa tilfinningabylgjunni, hvort sem það er grátur, skjálfti eða reiði að ná hámarki og hníga, getur líkaminn loksins meðtekið nýja og jákvæða trú: „Ég er örugg. Ég er verðug.“
Breytingar taka tíma
Það er mikilvægt að átta sig á því að þetta er ekki skyndilausn. Fyrir einstaklinga sem bera með sér tengslaáföll getur það tekið 6 til 12 mánuði af stöðugri, meðvitundarri vinnu að endurforrita taugakerfið. En með því að mæta sjálfum sér með dýpri og líkamlegri nálgun er hægt að opna á raunverulegar, varanlegar breytingar.
