Forseti Rússlands, Vladimír Pútín, hvetur úkraínska hermenn í rússneska Kúrsk-héraðinu til að „gefast upp“, á meðan Volodymyr Zelensky, forseti Úkraínu, sakar hann um að spilla fyrir vopnahlésviðræðum.

Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, bað Pútín eindregið um að hlífa lífum úkraínsku hermannanna og sagði sendifulltrúa sinn hafa átt „góðar og árangursríkar“ viðræður við Rússa um fyrirhugað 30 daga vopnahlé.

Rússar hafa síðustu vikuna sótt hratt fram í vesturhluta Kúrsk-héraðs og endurheimt stór svæði sem Úkraína náði á sitt vald í óvæntri innrás í ágúst síðastliðnum.

Tap í Kúrsk væri mikið áfall fyrir Úkraínu, sem hafði ætlað sér að nýta yfirráð sín þar til betri samningsstöðu í friðarviðræðum um stríðið, sem staðið hefur í þrjú ár.

„Við tökum ákall Trump forseta til greina,“ sagði Pútín í sjónvarpi í Rússlandi.

„Ef þeir leggja niður vopn og gefast upp verður þeim tryggt líf og virðuleg meðferð,“ bætti hann við.

Trump sagði að „þúsundir“ úkraínskra hermanna væru „gjörsamlega umkringdar af rússneska hernum og í mjög slæmri og viðkvæmri stöðu“.

„Gríðarleg fjöldamorð“

„Ég hef eindregið farið fram á við Pútín forseta að þyrma lífum þeirra. Þetta hefði orðið af
fjöldamorði sem ekki hefði sést frá seinni heimsstyrjöldinni,“ sagði Trump.

Úkraínska herstjórnin hafnaði þessum fullyrðingum. „Það er engin hætta á að herdeildir okkar verði umkringdar,“ sagði í færslu á samfélagsmiðlum frá yfirherstjórn Úkraínu.

Zelensky gaf raunsærri lýsingu á stöðunni í samtali við fréttamenn í Kænugarði. „Ástandið í Kúrsk-héraði er augljóslega mjög erfitt,“ sagði hann, en bætti við að hernaðaraðgerðin hefði enn mikla þýðingu.

Hann sagði að Rússar hefðu neyðst til að færa herlið frá öðrum svæðum víglínunnar, sem létti álagið á úkraínskum hermönnum sem berjast við að halda stjórn á austurhluta borgarinnar Pokrovsk, sem er mikilvæg fyrir flutningsleiðir.

Nýjustu yfirlýsingar Trumps komu eftir fund sendifulltrúa hans, Steve Witkoff, með Pútín um tillögu um 30 daga vopnahléstillögu Bandaríkjanna og Úkraínu.

„Við áttum mjög góðar og árangursríkar viðræður við Vladimír Pútín forseta Rússlands í gær, og það eru góðar líkur á að þetta hræðilega og blóðuga stríð gæti loksins endað,“ skrifaði Trump á Truth Social.

Úkraína að missa tökin

Pútín sagði á fimmtudag að hann hefði „alvarlegar athugasemdir“ varðandi tillöguna og að þróun mála í Kúrsk myndi hafa áhrif á næstu skref í átt að vopnahléi.

Zelensky sakaði rússneska forsetann um að reyna að grafa undan vopnahléstillögunni.

„Hann gerir nú allt sem hann getur til að spilla diplómatíunni með því að setja fram óeðlilega erfiðar og óásættanlegar kröfur frá byrjun, jafnvel áður en vopnahlé kemur til umræðu,“ skrifaði Zelensky á X.

Kreml sagði á föstudag að þar á bæ ríkti „varkár bjartsýni“ um að samkomulag gæti náðst, en að Trump og Pútín þyrftu að ræða beint saman áður en viðræður gætu þróast áfram.

Öryggisráðgjafi Bandaríkjanna, Mike Waltz, sagði í viðtali við Fox News að Bandaríkin væru sömuleiðis hæfilega bjartsýn eftir heimsókn Witkoff.

Utanríkisráðherra Bandaríkjanna, Marco Rubio, sagði á fundi G7 ríkjanna í Kanada að báðir aðilar þyrftu að gera „tilslakanir“.

Utanríkisráðherrar G7-ríkjanna vöruðu Rússland við frekari refsiaðgerðum ef það samþykkti ekki vopnahlé „á jafnréttisgrundvelli“, en þær refsiaðgerðir gætu falið í sér „verðþak á olíu, viðbótarstuðning við Úkraínu og önnur úrræði“.

Frakkland og Þýskaland sökuðu Rússland um að hindra vopnahlé, og stuðningur við Úkraínu átti að verða til umræðu í myndfundi Evrópuleiðtoga með Zelensky á laugardag.

Forsætisráðherra Bretlands, Keir Starmer, sagði á föstudag að „algjört tillitsleysi“ Rússa við vopnahléstillögu Trump sýndi að Pútín hefði engan raunverulegan áhuga á friði.

Diplómatískir heimildarmenn sögðu að utanríkismálastjóri ESB, Kaja Kallas, myndi leggja til að sambandið sendi allt að 40 milljarða evra í aukna hernaðaraðstoð til Úkraínu.

Úkraína hafði vonast til að nota yfirráð sín í Kúrsk sem vogarafl í viðræðum við Rússa og var að íhuga möguleg landaskipti við Moskvu. Rússland hefur haft yfirráð yfir um fimmtungi Úkraínu síðan það innlimaði Krímskaga árið 2014 og hóf hernaðaraðgerðir í febrúar 2022.