Ófær um að finna vinnu og með söknuð frá ættingjum sínum, hefur Tatiana Lopatina loksins ákveðið að það sé kominn tími til að pakka saman og flytja frá Kasakstan til móðurlands síns: Rússlands.

Þessi 52 ára fyrrverandi íþróttakennari bætist í hóp milljóna fólks af rússneskum uppruna sem hafa yfirgefið Mið-Asíu síðan Sovétríkin liðu undir lok árið 1991, vonsvikin vegna minnkandi atvinnutækifæra og pólitískrar jaðarsetningar. Þau upplifa sig ekki lengur heimakomna þar sem svæðið fjarlægist menningarlega og tungumálalega áhrifasvæði Moskvu.

„Atvinnuástandið er mjög erfitt hér. Og þegar maður er ekki lengur ungur verður það tvöfalt vandamál,“ sagði Lopatina við AFP.

Rússar voru um fimmtungur íbúa Mið-Asíu þegar Sovétríkin liðu undir lok, en sú tala er nú fimm prósent, með tugþúsundir til viðbótar sem flytja til Rússlands á hverju ári.

Þó þeir hafi notið forréttindastöðu á tímum Sovétríkjanna hafa margir þeirra upplifað félagslega hnignun síðan fimm ríki Mið-Asíu öðluðust sjálfstæði.

„Ákvörðunin um að yfirgefa Kasakstan hefur verið tekin. Við munum gefa upp kasöksk vegabréf okkar til að fá rússnesk vegabréf,“ sagði Lopatina við AFP.

Með eiginmanni sínum, Dmitry, ætla þau að flytja til borgarinnar Omsk í Síberíu, þar sem fjölskylda þeirra á rætur.

Aftur til móðurlandsins

Rússland, sem skortir vinnuafl, býr við öldrun þjóðar og lága fæðingartíðni. Því er komu hundruð þúsunda nýrra borgara fagnað.

Yfirvöld í Kreml hafa lengi varað við yfirvofandi lýðfræðilegri kreppu - sem Vladimir Pútín forseti lýsir sem „mikilvægustu áskorun“ landsins.

Í mars kallaði hann eftir auknum aðgerðum til að styðja við „heimkomu landa okkar“.

Síðan 2006 hefur Rússland boðið flutningsstyrki til þeirra sem flytja til heimalands foreldra sinna eða afa og ömmu, veitt þeim atvinnuleysisbætur og stundum jafnvel gefið þeim lóðir eða jarðeignir.

Um 1,2 milljónir manna hafa flutt til Rússlands í þessu kerfi, aðallega frá Mið-Asíu. Talan tekur ekki til þeirra sem hafa flutt fram hjá opinberum leiðum.

Síðan Rússland réðst inn í Úkraínu hefur orðið minna aðlaðandi að flytja til Rússlands.

Árið 2024 þáðu aðeins 31.700 manns boðið, sem er lægsta tala í 14 ár.

Yfirvöld kynntu nýtt kerfi fyrir landa í fyrra í von um að auka þátttöku, með vægari skilyrðum fyrir ríkisborgararétti en engum fjárhagslegum ávinningi.

„Ekkert hefur breyst hér“

Margt fólk af rússneskum uppruna í Mið-Asíu hefur sömu sögu að segja.

Foreldrar þeirra voru sendir þangað á tímum Sovétríkjanna til að þróa landbúnað á steppum Kasakstans, vinna hráefni úr fjöllum Kirgisistans, byggja borgir í Úsbekistan eða áveitukerfi í eyðimörk Túrkmenistans.

Þó þeir lofi fegurð lands síns og góðmennsku heimamanna sjá þeir ekki lengur framtíðarmöguleika fyrir sig og börn sín, þrátt fyrir öra þróun svæðisins.

„Kannski sjá sumir eitthvað, en ég sé algjörlega ekkert í augnablikinu,“ sagði 50 ára leiðsögumaðurinn Lyubov Tyasova, sem er að yfirgefa litla bæinn sinn Orlovka í Kirgisistan.

Hún harmar skort á tækifærum í bænum, sem var að meirihluta rússneskur fram á tíunda áratuginn.

„Algjörlega ekkert hefur breyst hér á 30 árum... Ég sé framtíð barna minna í Rússlandi. Framtíð í stöðugum störfum og blómlegum borgum,“ sagði hún við AFP.

Fyrir marga er Rússland líflína, þrátt fyrir lág laun á sumum svæðum.

Þegar rússneska heimflutningsáætlunin var kynnt árið 2006, „kom ekki til greina að flytja því mér leið vel í Kasakstan,“ sagði Lopatina.

En símtöl frá fjölskyldu sem hvöttu þau til að flytja, minningar um sumarfrí í Moskvu og slæmt atvinnuástand í Kasakstan höfðu að lokum yfirhöndina.

Jaðarsetning Rússa við stríðið

Sterkari sjálfsmynd Mið-Asíuríkja, sérstaklega frá innrás Rússa í Úkraínu, hefur látið marga af rússneskum uppruna finna fyrir jaðarsetningu.

„Ég held að ég geti ekki fundið vinnu því ég tala ekki túrkmensku,“ sagði 48 ára fyrrverandi opinber starfsmaður, Nikolai, við AFP.

Hann flutti til rússnesku borgarinnar Voronezh og sá „enga framtíð í Túrkmenistan“.

Í Úsbekistan vill Semyon, 35 ára tölvunarfræðingur, að tvær dætur hans séu í rússneskumælandi umhverfi.

Í höfuðborginni Tashkent „er rússneska töluð æ minna,“ sagði hann.

Hann er að selja íbúðina sína, eins og Valentina og Konstantin í Ashgabat, höfuðborg Túrkmenistan.

„Við erum að byrja að pakka niður í töskur og um leið og við finnum kaupanda munum við fara,“ sagði Valentina.

„Við munum sakna Túrkmenistan, sólskins allt árið og friðsældarinnar og kyrrðarinnar. Við þurfum að byrja allt upp á nýtt ... en það verður auðveldara að finna vinnu í Rússlandi,“ bætti hún við.