Salvör Nordal, umboðsmaður barna, afhenti nýverið Kristrúnu Frostadóttur forsætisráðherra ársskýrslu embættisins fyrir árið 2025. Árið markaði mikil tímamót í sögu embættisins en þá voru liðin 30 ár frá því að það tók til starfa.
Í tilkynningu frá embættinu kemur fram að þótt réttindi barna samkvæmt Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna hafi styrkst og rödd þeirra fengið aukið vægi á síðustu þremur áratugum, sýni verkefni ársins að enn sé rými til bóta. Skorað er á stjórnvöld að taka markvissar á ýmsum réttindamálum og hlusta betur á sjónarmið barna.
Lagt mat á barnvæna réttarvörslu
Á vegum embættisins var ráðist í umfangsmikla greiningu á stöðu barnsins innan kerfisins, sem lauk með útgáfu skýrslunnar Barnvæn réttarvarsla. Um er að ræða fyrsta heildstæða matið á því hvernig íslenskt réttarkerfi og stjórnsýsla samræmast alþjóðlegum skuldbindingum gagnvart börnum.
Niðurstöður greiningarinnar sýna að lagaleg umgjörð á Íslandi er almennt ágæt og þekking á hugmyndafræðinni góð innan opinberrar stjórnsýslu. Engu að síður sýnir skýrslan að grípa þarf til frekari ráðstafana víða í kerfinu til að tryggja að málsmeðferð verði raunverulega barnvæn. Telur umboðsmaður skýrsluna mikilvægan grunn að áframhaldandi samtali við stjórnvöld um nauðsynlegar úrbætur.
Kröfur barnaþingsins skýrar
Þátttaka barna hefur verið í brennidepli hjá embættinu undanfarin ár, en fjórða barnaþingið var haldið á árinu þar sem um 150 börn hvaðanæva af landinu komu saman.Í sérskýrslu um niðurstöður þingsins kemur fram að barnaþingmenn leggja ríka áherslu á eftirfarandi breytingar í samfélaginu:
- Endurskoðun einkunnakerfis: Einkunnagjöf í skólum þarf að vera skýrari og jafnari á milli skóla.
- Jafnt aðgengi að tómstundum: Tryggja þarf börnum gott aðgengi að íþróttum og tómstundum óháð efnahag fjölskyldna.
- Samgöngumál: Börnum verði tryggðar fríar almenningssamgöngur.
- Almenn réttindi: Stjórnvöld tryggi réttindi allra barna í íslensku samfélagi.
Embættið mun nýta niðurstöður skýrslunnar og barnaþingsins til þrýstings á stjórnvöld á komandi misserum til að knýja fram raunverulegar breytingar í þágu barna.
