Mennta- og barnamálaráðuneytið hefur lagt fram ný endurskoðuð drög að heildarlögum um barnavernd í Samráðsgátt stjórnvalda þar sem rík áhersla er lögð á hert eftirlit, aukið réttaröryggi og stofnun nýs barnaverndarráðs ríkisins.
Í nýju frumvarpsdrögunum, sem taka mið af breytingartillögum velferðarnefndar Alþingis, er kveðið á um tíðari og óboðaðar eftirlitsheimsóknir á vistunarheimili ásamt rétti barna til einslegra samtala við barnaverndarstarfsmenn við hlutlausar aðstæður. Samhliða eru kynntar skýrari reglur um beitingu þvingunar í vistunarúrræðum til að tryggja öryggi og mannlega reisn barna. Nýtt barnaverndarráð ríkisins mun taka við af umdæmisráðum og taka ákvörðun um sérhæfðar ráðstafanir og vistun barna með fjölþættan vanda utan heimilis, í samræmi við samkomulag ríkis og sveitarfélaga frá því í mars 2025. Hagsmunaaðilum og almenningi gefst ráðrúm til að senda inn umsagnir um frumvarpið í Samráðsgáttina til og með 4. ágúst næstkomandi.
Hert eftirlit og réttaröryggi barna
Tíðari eftirlitsheimsóknir verða gerðar á vistunarheimili og heimild veitt til óboðaðra heimsókna. Börn í vistun fá rétt til að ræða einslega við starfsmenn barnaverndar við hlutlausar aðstæður. Settar verða strangari og skýrari reglur um beitingu þvingunar til að vernda mannlega reisn barna. Réttur barna til upplýsinga, þátttöku, talsmanns, heilbrigðisþjónustu og menntunar við vistun verður lögfestur.
Skipulagsbreytingar og nýtt stjórnsýslustig
Stofnað verður nýtt barnaverndarráð á vegum ríkisins sem tekur við af umdæmisráðum og sérfræðingateymum. Ráðið mun meta og ákveða hvort vistun barns utan heimilis vegna fjölþætts vanda sé því fyrir bestu. Innleitt verður samkomulag ríkis og sveitarfélaga frá mars 2025 um uppbyggingu sérhæfðra búsetuúrræða. Lögin munu skilgreina skýrar gildissvið gagnvart börnum sem dvelja á Íslandi án forsjáraðila.
Umsagnarfrestur um frumvarpsdrögin í Samráðsgáttinni er til og með 4. ágúst 2026.
