Fara í efni
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
„Fer svo heim að taka upp podcast þar sem hann titlar sig Ritstjórann“
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
Skoðun

Nakin og blaut í Reyn­is­fjöru

Fólk

Vigtuð viku­lega og sett á mat­ar­plan aðeins tíu ára gömul

Heimur

Macaulay Culkin snýr aftur sem Kevin McCallister

Innlent

Lög­reglan lýsir eftir Nikulási Snorra­syni

Heimur

„Guðfaðir gervi­greindar“ varar við yfir­vof­andi stór­slysi

Heimur

Faðir skaut eig­in­konu sína og þrjú ung börn til bana

Pólitík

„Af tvennu illu er skárra að böð­ull­inn sé ekki í felu­litum frjáls­lyndis“

Heimur

Banda­rísk stjórn­völd birta þrjú ný mynd­skeið af óþekktum fljúg­andi fyr­ir­bærum

Heimur

Kærasti Heidi Gardner lát­inn, 43 ára að aldri

Innlent

Ók á 126 km hraða þar sem hámarkið er 80

Bolludagur – uppruni og merking

|bollur
|bollur

Bolludag ber alltaf upp á mánu­dag­inn í sjö­undu viku fyrir páska en flest bendir til þess að sið­ur­inn hafi borist hingað til lands með dönskum eða norskum bök­urum á síð­ari hluta 19. aldar. Þó kemur þessi dagur oft upp í forn­bréfum þó að ekki sé talað um hann sem hátíð­is­dag.

Í þjóð­veld­is­lögum er tekið fram að ekki má neyta kjöt­metis tveimur dögum fyrir löngu­föstu til þess að und­ir­búa melt­ing­ar­færin. Þótti skyn­sam­legt að taka kjötið út og ýtti þetta undir fram­leiðslu á ýmiss konar góð­gæti, kökum og brauði. Má ætla að þaðan komi sið­ur­inn að borða bollur þennan dag.

Orðið „bolla“ er töku­orð úr dönsku frá 18. öld en merk­ing orðs­ins bolle var kringlótt kaka. Elsta heim­ild fyrir notkun orðs­ins er frá árinu 1799 og er þá átt við ýmsar bollu­gerðir eins og kjöt­bollur, fisk­bollur og brauð­bollur. Árið 1858 er „kjöt­bolla“ notað í íslenskri mat­reiðslu­bók en í sömu bók er „bollu­dags­bollan“ nefnd langa­föstu­snúður.

Dagurinn var gjarnan kall­aður mánu­dag­ur­inn í föstu­inn­gangi eða flengi­dagur og kom heitið „bollu­dagur“ ekki fram fyrr en á öðrum ára­tug 20. ald­ar­innar. Rótin kemur frá smá­aug­lýs­ingu sem birt­ist árið 1913 þar sem aug­lýstir eru „bollu­dags­vendir“. Upp frá þessu virð­ist heitið bollu­dagur vera alls­ráð­andi.

Árið 1913 birt­ist grein í Morg­un­blað­inu um bollur og vendi og áhuga­vert er að rætt er um „gamla venju“ en þar segir. „Gömul venja er það, að börn fái þá papp­írs­vendi, í öllum regn­bog­ans litum, og gangi í hús nágrann­anna og flengi þá í rúm­inu. Sá þótti mestur mað­ur­inn eða efni­leg­asta stelpan sem flesta flengdi. En að launum eiga börnin að fá eina eða tvær bollur eftir efnum og ástæðum. Daginn eftir: nið­ur­gangur og kvalir. En börnin gleyma því fljótt – og heimta papp­írs­vendi næsta bollu­dag­inn.“

Texti / Anna Brynja Bald­urs­dóttir

Vatnsdeigsbollur

9-12 meðalstórar bollur eða 30 litlar

2 dl vatn

50 g smjör

100 g hveiti

3 með­al­stór eða 4 lítil egg

Hitið ofn­inn í 200°C. Hitið vatn og smjör saman í potti og látið suð­una koma upp. Setjið hveiti út í og hrærið saman, látið kólna í 3-5 mín. Takið pott­inn af hit­anum og setjið eggin út í, eitt í einu, sláið vel saman á milli. Setjið í sprautu­poka og sprautið 12 bollum á smjör­papp­írs­klædda bök­un­arplötu. Það má líka setja deigið með tveim teskeiðum á plöt­una. Bakið í um 20 mín., ekki opna ofn­inn fyrstu 15 mín­út­urnar.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Mannlíf áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið í vikunni

Heimur

Hin sænska Karin hvarf áður en hún átti að sækja börnin sín

Sendi dularfull smáskilaboð viku fyrir hvarfið
Heimur

Þrír féllu þegar dróni réðst á bíl við mat­ar­út­hlutun á Gaza

Fólk

Fjórum árum eftir að heil­inn hót­aði upp­sögn á Karl Ágúst tvö verk á sviði

Heimur

Lögregla fjar­lægði mót­mæl­anda eftir að hafa rugl­ast á áletrun á bol hans

Fólk

Af hverju getur lyktin af mak­anum verið svona ómót­stæði­leg?

Mannlífið

Myndir

Novasvellið rís á Ing­ólfs­torgi

Jólin nálgast óðfluga

Opn­un­ar­veisla Bryggju­húss­ins að hefj­ast

Mæður sem taka sjálfur eiga dætur sem vilja frekar fegr­un­ar­að­gerðir

Hvers vegna eru börn oft að segja þessa setn­ingu?

Bæj­ar­há­tíðin Í tún­inu heima stendur með miklum blóma í Mos­fellsbæ

Bangsa­fé­lagið heldur upp á afmæli með stór­há­tíð og nýrri keppni