Brúni hundamítillinn hefur greinst á hundi á Selfossi. Matvælastofnun vinnur nú að því að koma í veg fyrir að mítillinn nái fótfestu hér á landi, en hann getur lifað innandyra í marga mánuði og leynst í sprungum, undir listum og í bælum dýra.
Eigandi hundsins fann mítillinn þegar feldur hundsins var burstaður og fór með hann til Dýralæknaþjónustu Suðurlands. Þaðan var hann sendur til greiningar á Tilraunastöð Háskóla Íslands í meinafræði að Keldum, þar sem staðfest var að um brúna hundamítilinn (Rhipicephalus sanguineus) væri að ræða.
Mítillinn hefur aðeins greinst í örfá skipti á Íslandi og er ekki talinn landlægur hér. Tekist hefur að uppræta hann í fyrri tilvikum.
Getur lifað mánuðum saman innandyra
Brúni hundamítillinn nærist fyrst og fremst á hundum en getur einnig lagst á önnur spendýr, svo sem nagdýr. Hann er sérstakur að því leyti að hann getur lokið öllum lífsferli sínum innandyra og því fundist allt árið um kring.
Samkvæmt Matvælastofnun eru aðeins um fimm prósent mítlanna á hundinum sjálfum en um 95 prósent í umhverfinu. Í upphituðu húsnæði getur mítillinn lifað í þrjá til fimm mánuði á hverju þroskastigi án þess að fá næringu.
Því getur þurft að meðhöndla bæði dýrið og heimilið ef brúni hundamítillinn greinist. Matvælastofnun mun fyrirskipa að dýr sem mítillinn hefur greinst á verði einangruð frá öðrum dýrum þar til viðurkennd lyfjameðhöndlun er hafin og orðin virk.
Samhliða meðhöndlun þarf að ryksuga heimilið daglega, meðal annars undir listum, við þröskulda og í sprungum þar sem mítlarnir geta leynst. Einnig þarf að þvo bæli dýrsins, teppi og fatnað. Ef ekki er hægt að þvo hluti getur frysting eða gufuhreinsun komið að gagni. Ef mikið er af mítlum í húsnæðinu gæti þurft að leita til meindýraeyðis.
Getur borið smitefni
Erlendis er þekkt að brúni hundamítillinn geti borið smitefni sem valda sjúkdómum í hundum, meðal annars Ehrlichia canis og Babesia canis.
Ehrlichia canis hefur aldrei greinst á Íslandi. Babesia canis greindist hins vegar í fyrsta sinn hér á landi í innfluttum hundi á einangrunarstöð í lok árs 2023, en hefur ekki greinst síðan.
Mítillinn getur einnig borið bakteríuna Rickettsia conorii, sem getur valdið sjúkdómi í fólki og er landlæg við Miðjarðarhaf. Sú baktería hefur aldrei greinst hér á landi.
Hvetja eigendur til að skoða gæludýr
Matvælastofnun hvetur hunda- og kattaeigendur til að skoða húð og feld dýra sinna reglulega og hafa samband við dýralækni ef mítill finnst eða grunur vaknar um mítla.
Almenningur og dýralæknar eru jafnframt hvattir til að varðveita mítla sem finnast á fólki eða dýrum og koma þeim til greiningar hjá Tilraunastöð Háskóla Íslands í meinafræði að Keldum.
Mikilvægt er að upplýsingar fylgi sýnum, meðal annars um dagsetningu og fundarstað, hvort mítillinn hafi fundist á manni eða dýri og hvar viðkomandi hafi haldið sig síðustu daga. Ef hann finnst á dýri þurfa einnig að fylgja upplýsingar um dýrið, eiganda þess og tengiliðaupplýsingar.
Algengast er að fuglamítlar, einnig nefndir lundamítlar, eða skógarmítlar finnist hér á landi. Þeir geta borist til landsins með farfuglum. Ef grunur vaknar um að um brúna hundamítilinn sé að ræða þarf að tilkynna það tafarlaust til Matvælastofnunar á [email protected].
Getur borist með fólki og farangri
Brúni hundamítillinn getur borist til Íslands með fólki og farangri frá löndum þar sem hann er landlægur, einkum eftir snertingu við dýr eða umhverfi þeirra.
Matvælastofnun bendir því á mikilvægi þess að þvo fatnað og búnað og hreinsa skó vandlega eftir slíka snertingu erlendis, annaðhvort áður en haldið er heim eða strax við komu til landsins.
