Vísindamenn hafa fundið fjarlægasta útvarpsblossa sem mælst hefur og rekja upptök hans til lítillar dvergvetrarbrautar. Uppgötvunin gæti hjálpað til við að skýra uppruna þessara öflugu en dularfullu merkja úr geimnum. Frá þessu greinir Lifandi vísindi.
Útvarpsblossar (e. fast radio bursts, FRB) eru ákaflega öflug merki sem vara aðeins í örfáar millisekúndur. Þúsundir þeirra hafa greinst frá því að sá fyrsti fannst árið 2007, en uppruni þeirra er enn ekki að fullu ljós.
Blossinn, sem hefur fengið heitið FRB 20240304B, greindist fyrst með MeerKAT-útvarpssjónaukanum í Suður-Afríku. Stjörnufræðingar náðu þó ekki að finna uppruna hans fyrr en þeir notuðu James Webb-geimsjónaukann til að greina dauf innrauð merki frá vetrarbrautinni.
Blossinn á upptök sín á tímabili þegar um þrír milljarðar ára voru liðnir frá Miklahvelli. Vetrarbrautin reyndist jafnframt hafa um þúsund sinnum minni massa en þær vetrarbrautir sem slíkir blossar hafa yfirleitt verið tengdir við.
Samkvæmt Manisha Caleb, sem stýrði rannsókninni, kom vísindamönnunum á óvart að finna litla dvergvetrarbraut þar sem mikil stjörnumyndun átti sér stað.
Niðurstöðurnar benda til þess að blossinn kunni að eiga upptök sín í segulstjörnu, ungri nifteindastjörnu með afar sterkt segulsvið sem myndast eftir að stór stjarna springur. Það myndi styðja þá skýringu að útvarpsblossar geti orðið til skömmu eftir slíka sprengingu, fremur en við ferli sem taka milljarða ára, eins og samruna nifteindastjarna.
Uppgötvunin gæti því gefið vísindamönnum mikilvægar vísbendingar um eðli þessara dularfullu geimmerkja. Rannsóknin birtist í vísindatímaritinu Science.
