Loftslagsfræðingar í Svíþjóð koma nú saman í Norrköping á ráðstefnu sænsku veðurstofunnar, SMHI. Þar sýna gögnin dökka mynd af þróun loftslagsins, en línurit um hlýnun eru skærrauð.
„Við erum þegar farin að finna fyrir loftslagsbreytingum í Svíþjóð. Svo lengi sem við losum gróðurhúsalofttegundir munu þær halda áfram,“ segir loftslagsvísindamaðurinn Gustav Strandberg.
2,8 gráðu hlýnun
Erik Kjellström, prófessor í loftslagsfræði, segir meðalhitastig í Svíþjóð hafa hækkað um 2,8 gráður frá því mælingar hófust á sjöunda áratug 19. aldar, þegar tekið er mið af langtímameðaltali.
„Ef við horfum hundrað ár fram í tímann, eða jafnvel lengra, er hlýnunin í Svíþjóð næstum tvöfalt meiri,“ segir hann.
Sumarið 2025 gekk löng hitabylgja yfir Norður-Svíþjóð, ólíkt sumrinu í ár, þegar úrkoma setti svip sinn á veðurfarið.
„Síðasta sumar var um tveimur gráðum hlýrra í Norður-Svíþjóð en það hefði verið ef menn hefðu ekki haft áhrif á loftslagið,“ segir Kjellström.
Óttast áhrif á Golfstrauminn
Vísindamenn vara einnig við því að bráðnun íshellna vegna hlýnunar geti veikt AMOC-hafstraumakerfið, sem meðal annars nær til Golfstraumsins.
„Við sjáum í öllum loftslagslíkönum okkar að veikingu er að vænta, en það er líka hætta á að kerfið geti stöðvast með mun snögglegri hætti. Þá myndi mun minna af heitum sjó berast norður í Atlantshafi,“ segir Kjellström.
Losun manna á gróðurhúsalofttegundum hefur þegar raskað loftslagskerfinu. Enn sé óljóst hversu mikil áhrif það muni hafa til framtíðar.
„Því meira sem við losum af koltvísýringi og því hlýrra sem verður, þeim mun lengra fjarlægjumst við það loftslag sem við þekkjum. Hversu mikil hlýnunin verður til lengri tíma litið og hversu hröð hún verður er grundvallaróvissa sem tengist mjög miklu losuninni. Við vitum heldur ekki nákvæmlega hvernig til dæmis stórfelld vindakerfi í lofthjúpnum munu verða fyrir áhrifum,“ segir hann.
Þreföld ógn við jörðina
Að sögn Kjellströms stendur mannkynið frammi fyrir þrefaldri umhverfiskreppu: loftslagsbreytingum, hnignun líffræðilegs fjölbreytileika og mengun.
„Þetta er gríðarlegt vandamál fyrir allt mannkynið. Vandinn snýst ekki aðeins um loftslagsbreytingarnar sjálfar heldur um samspil þessara þriggja þátta,“ segir hann.
Hann bætir við að loftslagsbreytingar séu ekki fjarlæg framtíðarógn heldur veruleiki sem fólk búi nú þegar við.
„Loftslagsbreytingarnar eru hér og nú og ástandið mun aðeins versna svo lengi sem okkur tekst ekki að ná tökum á losun gróðurhúsalofttegunda.“
Gustav Strandberg segir sig hafa mestar áhyggjur af aðgengi að ferskvatni.
„Það er vatnsmálið. Maður getur ekki verið án vatns,“ segir hann.
Vísindamennirnir segja að aðlögun samfélaga að breyttu loftslagi verði sífellt mikilvægari með hverjum deginum.
„Við höfum ekki aðlagað okkur að því loftslagi sem við búum við í dag. Við erum þegar farin að dragast aftur úr og loftslagið heldur áfram að breytast. Skuldin verður sífellt stærri,“ segir Strandberg.
