Katrín Jakobsdóttir, fyrrverandi forsætisráðherra, hefur lýst því yfir að hún muni greiða atkvæði gegn áframhaldandi aðildarviðræðum Íslands að Evrópusambandinu í þjóðaratkvæðagreiðslunni sem fram fer á morgun. Þetta er í fyrsta skipti í kosningabaráttunni sem Katrín greinir opinberlega frá afstöðu sinni. Málflutningur hennar hefur vakið hörð viðbrögð, meðal annars frá Gauta B. Eggertssyni hagfræðingi, sem sakar hana um ódýra orðaleiki.
Katrín greindi frá ákvörðun sinni að loknum samstöðufundi í gær og sagði afstöðu sína hafa breyst frá því að hún samþykkti að kanna viðræður í ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur árið 2009. Hún sagði ákvörðunina um að stíga fram erfiða, enda hafi hún ætlað að halda sig utan við pólitíkina, en málið sé einfaldlega of stórt fyrir framtíð Íslands til að hún gæti þagað.
Yfirlýsing Katrínar samræmist stefnu Vinstri grænna, flokksins sem hún leiddi áður, en fer þvert gegn ákvörðun núverandi formanns flokksins, Rósu Bjarkar Brynjólfsdóttur, sem hyggst kjósa með áframhaldandi viðræðum. Katrín áréttaði þó að hún væri ekki á leið aftur í stjórnmálin.
Hafnar túlkun ríkisstjórnarinnar
Í ræðu sinni á fundi samtakanna Áfram Ísland gagnrýndi Katrín þá nálgun forsvarsfólks ríkisstjórnarinnar að atkvæðagreiðslan snúist einungis um að „kíkja í pakkann“ en ekki um aðildina sjálfa.
„Við sækjum ekki um aðild nema vegna þess að við viljum ganga inn,“ sagði Katrín. Hún bætti því við að engin þjóð legði af stað í slíka vegferð, sem væri risavaxin pólitísk ákvörðun, án þess að vilja raunverulega ganga í Evrópusambandið. Þjóðin sé því að lýsa yfir vilja sínum með beinum hætti en ekki aðeins að skoða möguleika.
Sem menntamálaráðherra árið 2009 kvaðst Katrín hafa talið það skyldu sína að kanna ESB-leiðina í miðju efnahagshruni, en sú vegferð hafi að lokum styrkt hana í þeirri sannfæringu að aðild hentaði ekki Íslandi. Hún nefndi strangar kröfur sambandsins gagnvart kreppuríkjum, pattstöðu í viðræðum um sjávarútveg og landbúnað, auk þess sem stjórnarskipan ESB væri ekki eins lýðræðisleg og hún vildi sjá.
Gauti sakar Katrínu um „kjánalegan orðaleik“
Málflutningur Katrínar hefur mætt harðri andstöðu og tók hagfræðingurinn Gauti B. Eggertsson til máls í opinberri færslu þar sem hann svaraði fréttinni.
„Getur Katrín lagst öllu lægra,“ spyr Gauti í færslu sinni. „Þarf hún virkilega líka að taka upp talpunkta Hannesar Hólsteins og Áfram Íslands með þessum málflutningi sem allir sjá að er kjánalegur orðaleikur.“
Gauti notar samlíkingu úr atvinnulífinu til þess að hrekja röksemdafærslu Katrínar um að umsókn jafngildi endanlegri ákvörðun um inngöngu:
„Þegar þú sækir um vinnu, segjum t.d. hjá fasteignafélaginu Eykt, bendir það vissulega til áhuga þíns til að starfa fyrir það félag. Hvort þú takir því starfi fer eftir því hvaða kjör eru í boði, og hvort í því felist einhverjar aðrar óvæntar og sérkennilegar skyldur. Hvort þú takir svo starfinu er svo allt annað mál og fer eftir því hvernig samningur er í boði,“ skrifar Gauti að lokum.
Ljóst er að yfirlýsing fyrrverandi forsætisráðherra hefur hleypt miklum hita í lokasprett kosningabaráttunnar fyrir þjóðaratkvæðagreiðsluna á laugardaginn.
