Sigríður Á. Andersen, þingmaður Miðflokksins, telur Þorgerði Katrínu Gunnarsdóttur utanríkisráðherra ekki hæfa til að fara með málarekstur Íslands vegna málshöfðunar Eftirlitsstofnunar EFTA, ESA, fyrir EFTA-dómstólnum. Þær tókust á um málið á Alþingi í dag.

ESA vísaði máli Íslands til EFTA-dómstólsins í lok september vegna bókunar 35 við EES-samninginn. Stofnunin telur að íslensk lög tryggi ekki með fullnægjandi hætti að innleiddar EES-reglur gangi framar öðrum íslenskum lagaákvæðum þegar árekstur verður þar á milli. ESA hafði fyrst uppi athugasemdir vegna málsins árið 2012 og hóf formlegt samningsbrotamál árið 2017.

Kallaði eftir upplýsingum um varnir Íslands

Sigríður kallaði eftir svörum frá utanríkisráðherra um hvernig stjórnvöld hygðust bregðast við málshöfðuninni og hvort vinna væri hafin við greinargerð Íslands til EFTA-dómstólsins. Spurði hún meðal annars hverjir kæmu að þeirri vinnu og hverjir myndu skipa það teymi sem færi með varnir Íslands.

„Ég vil vita hvort hæstv. ráðherra hafi hafið vinnu við gerð þessarar greinargerðar, hverjir það eru sem koma að þeirri vinnu, hverjir munu skipa teymi, hvað á maður að segja, verjenda Íslands gagnvart EFTA-dómstólnum í þessari málshöfðun Eftirlitsstofnunar EFTA,“ sagði Sigríður.

Þorgerður Katrín sagði málið nú komið til meðferðar utanríkismálanefndar og að samráð yrði haft við nefndina. Hún lagði jafnframt áherslu á að stjórnvöld myndu halda uppi vörnum fyrir Ísland, en um leið standa við skuldbindingar landsins samkvæmt EES-samningnum.

„Auðvitað bind ég vonir við að það verði hægt að klára þetta fyrir þennan tíma en að sjálfsögðu munum við gera það sem þarf til að halda uppi vörnum Íslands,“ sagði Þorgerður Katrín.

ESA segir að bókun 35 geri EFTA-ríkjunum innan EES skylt að tryggja að innleiddar EES-reglur njóti forgangs gagnvart öðrum landsréttarreglum sem rekast á þær. Stofnunin telur að nauðsynlegar lagalegar tryggingar séu enn ekki fyrir hendi á Íslandi.

Segir ráðherrann ekki hæfa

Sigríður gekk lengra í seinni ræðu sinni og dró hæfi Þorgerðar Katrínar til að fara með málið í efa. Vísaði hún til afstöðu ráðherrans til skuldbindinga Íslands samkvæmt EES-samningnum og spurði hvort ráðherrann ætti að segja sig frá málinu.

„Í ljósi ummæla hæstv. utanríkisráðherra í þessu svari til mín tel ég nú einsýnt að hæstv. utanríkisráðherra sé í sjálfu sér ekki hæf til þess að fara með málarekstur fyrir Íslands hönd,“ sagði Sigríður.

Hún spurði jafnframt hvort Þorgerður Katrín teldi að ESA bæri skylda til að fella málareksturinn niður yrði þingmálið um bókun 35 samþykkt fyrir 30. nóvember.

Þorgerður Katrín hafnaði því alfarið að segja sig frá málinu og sagði ágreininginn í grunninn pólitískan. Hún sagði ríkisstjórnina ætla að standa vörð um EES-samninginn og tryggja að hann héldi gildi sínu fyrir íslenskan almenning og atvinnulíf.

„Að sjálfsögðu mun ég ekki fara frá þessu máli af því að þetta er á endanum pólitík,“ sagði Þorgerður Katrín.