Eftir því sem lokanir á farsímaneti breiðast út um Rússland og ná nú einnig til höfuðborgarinnar Moskvu, standa yfirvöld frammi fyrir vaxandi óánægju meðal almennings. Samhliða þessu hafa yfirvöld aukið takmarkanir á skilaboðaforritinu Telegram, sem hefur lengi verið eitt helsta samskiptatæki landsmanna.
Nýlegar skoðanakannanir gefa til kynna að viðbrögðin séu langt frá því að vera jákvæð. Í könnun meðal unglinga á aldrinum 14–17 ára sögðust 83 prósent hafa brugðist neikvætt við lokununum. Þrátt fyrir það hafa stjórnvöld og tengdir aðilar forðast að birta sambærilegar niðurstöður meðal fullorðinna, að sögn heimildarmanna Meduza, til að draga ekki athygli að umfangi óánægjunnar.
Reiði, tár og andúð unga fólksins
Könnunin, sem framkvæmd var í mars 2026 meðal þúsund unglinga, sýnir að viðbrögðin voru sterk og tilfinningaþrungin. Nær helmingur, eða 46 prósent, sagðist upplifa reiði. Þá sögðust 15 prósent hafa grátið vegna lokananna, 14 prósent upplifðu rugling eða pirring, 7 prósent viðbjóð og hatur og 6 prósent sögðust hafa orðið fyrir áfalli.
Heimildir innan stjórnkerfisins segja að sambærileg óánægja sé til staðar meðal fullorðinna, þó hún mælist lægri þegar eldri kynslóðir eru teknar með í reikninginn. Engu að síður sé ljóst að meirihluti landsmanna sé andvígur þessum aðgerðum.
Lokanir orðnar hluti af daglegu lífi
Í sumum héruðum Rússlands hafa slíkar netlokanir verið viðvarandi um tíma, meðal annars vegna drónaárása og öryggisráðstafana. Nú eru íbúar Moskvu farnir að upplifa það sama.
„Sumir eru jafnvel hálfánægðir með að Moskva sé loksins að fá að finna fyrir þessu,“ sagði embættismaður í miðhluta landsins. „Við höfum þurft að þola þetta lengi, nú er komið að þeim.“
Hann bætti við að lokanir væru orðnar reglulegar í hans heimahéraði og hefðu veruleg áhrif á daglegt líf fólks.
Áhrif á atvinnulíf og þjónustu
Áhrif lokananna eru sérstaklega áberandi í stórborgum þar sem stafrænar lausnir eru orðnar órjúfanlegur hluti af daglegu lífi. Greiðslukerfi, leigubílaþjónusta, sendlaþjónusta og opinber þjónusta reiða sig öll á farsímanet.
„Stundum virkar kassinn á kaffihúsi einfaldlega ekki,“ sagði heimildarmaður nálægt stjórnvöldum. „Þetta er hræðilegt fyrir rekstur fyrirtækja.“
Samkvæmt mati hefur tap fyrirtækja í Moskvu numið 3–5 milljörðum rúbla, og eru lítil og meðalstór fyrirtæki talin bera þyngstan skaða.
Þrátt fyrir þetta halda embættismenn því fram að helstu þjónustur séu á sérstökum „hvítlistum“ og haldi áfram að virka. Þeir segja jafnframt að fáar kvartanir hafi borist, fullyrðing sem heimildir draga í efa.
Öryggisrök sannfæra fáa
Yfirvöld hafa réttlætt aðgerðirnar með vísan til þjóðaröryggis, baráttu gegn netglæpum og drónaárásum frá Úkraínu. Þessi rök hafa þó ekki sannfært almenning.
Í sumum tilfellum hefur opinber umræða jafnvel snúist gegn yfirvöldum. Þingmaður sem hrósaði aðgerðunum opinberlega missti stöðu sína innan flokks síns eftir að hafa talað of opinskátt um málið.
Ríkismiðlar hafa farið varlega í umfjöllun en reynt að setja jákvæðan blæ á stöðuna, meðal annars með því að hvetja fólk til að nota reiðufé eða líta á netleysi sem „stafræna afreitrun“.
VPN-notkun eykst hratt
Á sama tíma hafa Rússar í auknum mæli leitað leiða til að komast framhjá takmörkunum. Notkun VPN-þjónustu hefur aukist verulega og jafnvel embættismenn viðurkenna að þeir noti slíkar lausnir daglega.
Einn heimildarmaður sagði: „Ég veit varla lengur hvað er lokað og hvað ekki, ég er bara alltaf með VPN í gangi.“
Stuðningur við stjórnvöld dregst saman
Samhliða þessum aðgerðum hefur stuðningur við stjórnvöld minnkað. Fylgi stjórnarflokksins Sameinaða Rússlands hefur lækkað um nokkur prósentustig og stuðningur við Vladimir Pútín hefur einnig dalað.
Sérfræðingar telja þó ólíklegt að óánægjan leiði til mótmæla í stórum stíl, þar sem fólk óttast viðbrögð yfirvalda og mögulegar afleiðingar.
Öryggisþjónustan hefur yfirhöndina
Samkvæmt heimildum eru það fyrst og fremst öryggisþjónustur landsins sem knýja fram lokanirnar. Stjórnmálamenn innan kerfisins, jafnvel þeir sem eru andvígir, hafi lítið gert til að stöðva þær.
Á sama tíma stendur stjórnsýslan frammi fyrir þversögn: hún reiðir sig sjálf á Telegram og aðra miðla til að dreifa upplýsingum og áróðri, á meðan hún reynir að takmarka aðgengi almennings að sömu þjónustum.
„Algjör ringulreið“
Þó stór fyrirtæki og ríkisstofnanir hafi aðgang að óheftu neti í gegnum sérlausnir, glíma almennir borgarar við sífelldar truflanir.
„Inni á vinnustaðnum virkar allt,“ sagði starfsmaður ríkisstofnunar. „En úti er þetta algjör ringulreið, stundum virkar ekkert, stundum allt.“
Ólíklegt að breytingar verði fyrir kosningar
Sumir telja að það gæti verið einföld leið fyrir stjórnvöld að bæta stöðu sína fyrir kosningar að aflétta takmörkunum. Hins vegar telja heimildarmenn að slíkt sé ólíklegt.
„Þeir sem þrýstu þessu í gegn eru ekki líklegir til að bakka,“ sagði einn ráðgjafi.
Þrátt fyrir að óánægjan sé víðtæk heldur hún áfram að krauma undir yfirborðinu, án þess að brjótast út í opna andstöðu.
Athugasemdir