Allt á suðupunkti í Silfrinu

Heitar umræður sköp­uð­ust í sjón­varps­sal Silf­urs­ins á RÚV þegar for­menn stjórn­mála­flokk­anna mætt­ust til að gera upp nið­ur­stöður þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­unnar. Berg­steinn Sig­urðs­son, umsjón­ar­maður Silf­urs­ins, þurfti að biðja for­menn um að hemja sig þegar hitn­aði í kol­unum.

Meiri­hluti kjós­enda hafn­aði því að hefja aðild­ar­við­ræður við Evr­ópu­sam­bandið á ný. Í kjöl­farið flaug neisti á milli for­manna þegar rætt var um fram­tíð EES-samn­ings­ins og hina umdeildu bókun 35.

Í þætt­inum mætt­ust þær Kristrún Frosta­dóttir for­sæt­is­ráð­herra, Guðrún Haf­steins­dóttir for­maður Sjálf­stæð­is­flokks­ins, Lilja D. Alfreðs­dóttir for­maður Fram­sókn­ar­flokks­ins, Inga Sæland mennta- og barna­mála­ráð­herra, Þor­gerður Katrín Gunn­ars­dóttir utan­rík­is­ráð­herra og Sig­mundur Davíð Gunn­laugs­son for­maður Mið­flokks­ins.

Kom ETS-málunum í skjól til 2030

Þor­gerður Katrín Gunn­ars­dóttir, utan­rík­is­ráð­herra og for­maður Við­reisnar, hóf umræð­una á því að ræða mik­il­vægi hags­muna­gæslu gagn­vart Evrópu og benti á að hún væri búin að koma ETS-mál­inu, los­un­ar­kröfum ESB á flug­sam­göngur, í skjól til árs­ins 2030. Sneri hún máli sínu því næst að inn­leið­ingu á bókun 35 við EES-samn­ing­inn, sem fjallar um for­gang EES-reglna gagn­vart lands­lögum ef árekstur verður.Þor­gerður varp­aði bolt­anum yfir á and­stæð­inga ESB-aðildar og sagði:

„Kannski sé það best að ann­að­hvort Sig­mundur eða Guðrún verði fyrstu flutn­ings­menn bók­unar 35 til að sýna ein­arða sam­stöðu með EES-samn­ingnum.“

Sigmundi Davíð Gunn­laugs­syni, for­manni Mið­flokks­ins, var aug­ljós­lega ekki skemmt yfir þessu útspili utan­rík­is­ráð­herra. Hann greip fram í fyrir henni í miðri ræðu og spurði undr­andi:

„Heyrðu, þú ert nú varla að fara að keyra á bókun 35 núna, þvert á nið­ur­stöðu þjóð­ar­at­kvæða­greiðsl­unnar? Það er ekki það sem fólk var að kalla eftir.“

Óttaðist að stuðningur við EES væri orðin tóm

Þor­gerður Katrín svar­aði Sigmundi fullum hálsi og gaf lítið fyrir gagn­rýn­ina. Hún sagði and­stöð­una sýna nákvæm­lega það sem hana hafi grunað um mál­flutn­ing þeirra sem vilja standa fyrir utan ESB en nýta EES-samn­ing­inn:

„Þetta er það sem ég ótt­að­ist, að þetta hafi bara verið orðin tóm. Svo gott að skýla sig á bak við EES-samn­ing­inn. Nú á að fara að standa vörð um EES-samn­ing­inn, þá eru menn ekki til­búnir í það. Mér finnst það umhugs­un­ar­efni.“

Þor­gerður bætti því við að Ísland þyrfti að herða hags­muna­gæslu sína í alþjóð­legu sam­hengi og horfa til ann­arra ríkja utan sam­bands­ins. „Við þurfum að gera eins og Kanada er að gera. Kanada er að reyna að kom­ast í skjól með því að fara í samn­inga­við­ræður við ESB.“

Uppþot í salnum

Við þessi orð fauk hressi­lega í for­menn stjórn­ar­and­stöðu­flokk­anna sem sögð­ust ekki ætla að sam­þykkja slíka nálgun á evr­ópska lög­gjöf. Sig­mundur Davíð hróp­aði fram í:

„Við stöndum ekki vörð um EES-samn­ing­inn með þessum hætti!“

Berg­steinn Sig­urðs­son, stjórn­andi Silf­urs­ins, þurfti að sker­ast í leik­inn og reyna að róa mann­skap­inn áður en umræðan fór algjör­lega úr bönd­unum:

„Leyfum fólki að klára.

Ég verð að halda þessum þætti áfram. Vilji þið sýna sjálfum ykkur og fólki heima þá virð­ingu að gefa mér orðið og ég skal svo útdeila því eftir því sem umræðan heldur áfram.“

Þor­gerður tók aftur til máls og ítrek­aði loks að verndun EES-samn­ings­ins og sjálf­stæð hags­muna­gæsla væri stærsta verk­efnið sem blasti við íslenskri póli­tík nú þegar dyr­unum að fullri aðild hefði verið lokað.

Ljóst er að þrátt fyrir afger­andi nið­ur­stöðu þjóð­ar­innar úr kjör­klef­anum um helg­ina er Evr­ópu­mál­inu og deil­unum um full­veldi lands­ins fjarri því lokið á hinu póli­tíska sviði.