Harðar umræður hafa skapast á samfélagsmiðlum síðustu daga í kjölfar fréttaflutnings og ummæla um rannsókna- og kennslustyrki sem íslenskir fræðimenn hafa hlotið úr samkeppnissjóðum Evrópusambandsins í gegnum EES-samninginn. Tilefnið er dylgjur um að fræðimennirnir séu á launum hjá ESB og því ómarktækir í umræðunni. Bæði Baldur Þórhallsson, prófessor í stjórnmálafræði, og Magnús Skjöld, dósent, vísa þessum fullyrðingum alfarið á bug og segja fréttastofu Morgunblaðsins raunar hafa leiðrétt eigin viðmælanda.
„Svo fór um sjóferð þá“
Baldur Þórhallsson vakti athygli á því á samfélagsmiðlum að frétt Morgunblaðsins hafi í raun hnekkt skrökvusögu viðmælanda blaðsins í Dagmálum, Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar (HHG), sem fullyrti að umræddir fræðimenn væru „launaðir af Evrópusambandinu“.
Í ljós kom að í sjálfri fréttinni var skýrt tekið fram að um væri að ræða fjárframlag vegna kennslu til Háskóla Íslands, en ekki beina eða persónulega launagreiðslu til Baldurs.
„Svo fór um sjóferð þá,“ segir Baldur og bætir við að fjöldi góðra greina á samfélagsmiðlum hafi útskýrt vel hvernig rannsókna- og kennslustyrkir fræðimanna virka í raun.
Verja einn mesta heiður ferilsins
Magnús Skjöld, sem nýverið hlaut hinn virðulega Jean Monnet Chair styrk vegna verkefnis um breytt öryggisumhverfi á norðurslóðum, segir dagana á samfélagsmiðlum hafa verið undarlega. Hann hafi ekki átt von á því að þurfa að verja einn mesta heiður sem honum hefur hlotnast sem fræðimanni gegn ásökunum um mútur eða greiðslur fyrir pólitíska skoðun.
„Ég hef áður tekið fram að vitaskuld er það svo að ekkert af þessum fjármunum renna í minn eigin vasa, enda er það beinlínis tekið fram í reglum sjóðsins að slíkt sé alfarið bannað,“ segir Magnús.
Hann útskýrir að Jean Monnet verkefnið sé alþjóðlegur samkeppnissjóður á sviði Evrópufræða sem hafi verið við lýði í áratugi. Fjármunirnir fari að mestu í innlenda þjónustu, vörur, viðburði, innflutta sérfræðinga og námskeiðshald við Háskólann á Bifröst, en ekki í persónulegan hagnað.
Áhyggjur af „óttastjórnun“ í kjölfar atkvæðagreiðslu
Magnús lýsir yfir þungum áhyggjum af því andrúmslofti sem ríkt hefur í kjölfar atkvæðagreiðslunnar um Evrópumál í lok ágúst. Hann telur dylgjur Hannesar Hólmsteins í garð sín og Baldurs vera lið í skipulagðri óttastjórnun.
„Þetta er einfaldlega liður í því að hræða fólk frá því að tjá skoðanir sem þeir telja að séu andstæðar hagsmunum þeirra. Og það virkar!“ segir Magnús. Hann nefnir að málsmetandi fólk hafi veigrað sér við að tjá sig af ótta um starfsöryggi og orðspor. Að hans mati séu öflin sem „sigruðu“ í kosningunum að láta kné fylgja kviði til að tryggja að umræðan verði ekki tekin upp aftur.
Að lokum bendir Magnús á að það sé furðu lostið hvað einfalt pólitískt úrlausnarefni eins og Evrópusambandsaðild geti kveikt mikla heift, hatur og brigsl um landráð eða mútuþægni í garð fræðimanna sem sækja í akademíska samkeppnissjóði.
