Matvælastofnun (MAST) og Umhverfis- og orkustofnun hafa gefið út rekstrar- og starfsleyfi til handa eldisfyrirtækinu Kaldvík fyrir 10 þúsund tonna sjókvíaeldi í Seyðisfirði. Ákvörðunin hefur vakið hörð viðbrögð, en hún var kynnt fyrir helgi og virðist koma þvert á loforð stjórnmálaflokka fyrir síðustu kosningar og skýran vilja heimamanna.
„Í aðdraganda kosninga töluðu stjórnarflokkarnir um mikilvægi þess að vernda Seyðisfjörð og lögðu áherslu á að almannahagsmunir ættu að vega þyngra en sérhagsmunir. Nú gefst þeim tækifæri til að sýna hvað þau orð þýða í framkvæmd."
Skrifar Laura Sólveig Lefort Scheefer- Forseti Ungir umhverfissinnar á Vísi.
Mikill meirihluti íbúa á Seyðisfirði hefur lýst yfir andstöðu við áformin og söfnuðust um tólf þúsund undirskriftir gegn sjókvíeldinu á landsvísu. Þá lýsti heimastjórn Múlaþings því yfir að útgáfa leyfisins hefði komið henni í opna skjöldu, enda hafði mikið verið rætt um boðað frumvarp um sjókvíaeldi á Alþingi sem átti að taka á þessum málum.
Stofnanir bundnar af lögum ekki loforðum
Að baki útgáfunni liggja flóknar stjórnsýslureglur. Stofnanir á borð við MAST og Umhverfis- og orkustofnun starfa samkvæmt gildandi lögum en ekki pólitískum yfirlýsingum eða kosningaloforðum. Þar sem umsókn Kaldvíkur (áður Fiskeldis Austfjarða) uppfyllti öll núverandi lagaskilyrði, s.s. burðarþolsmat og áhættumat, bar stofnununum lagaleg skylda til að gefa leyfin út.
Tafir á nýrri og strangari löggjöf um lagareldi á Alþingi urðu til þess að eldra og rýmra lagaverkið gilti þegar ferlið kláraðist. Stjórnmálamenn stýra löggjöfinni en hafa ekki heimild til að hlutast til um einstaka stjórnsýsluákvarðanir stofnana án lagastoðar.
Baráttunni haldið áfram
Útgáfa leyfisins þýðir þó ekki að málinu sé endanlega lokið. Íbúar og hagsmunaaðilar búa yfir lagalegum úrræðum til að bregðast við:
- Kærur til úrskurðarnefndar: Leyfi stofnana má kæra til Úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála innan eins mánaðar. Íbúasamtökin VÁ – félag um vernd fjarðar hafa þegar lýst því yfir að leyfin verði kærð.
- Sveitarfélagið með neitunarvald: Eldisfyrirtækið þarf enn byggingarleyfi frá Múlaþingi fyrir mannvirkjum á landi, sem veitir heimamönnum áframhaldandi tækifæri til að láta kné fylgja máli.
