Í síðustu viku fundaði bandarísk sendinefnd, undir forystu Marco Rubio utanríkisráðherra, með úkraínskum og evrópskum embættismönnum í París og lagði fram tillögu um að binda enda á stríð Rússlands í Úkraínu. Nú hefur vefmiðillinn Axios greint frá innihaldi tillögunnar, með tilvísun í heimildir sem hafa beinan aðgang að málinu.
Samkvæmt frétt Meduza er um að ræða einnar síðu skjal sem skilgreinir þetta sem „lokaútspil“ Bandaríkjanna. Rubio sagði á fundinum að ef tillögunni yrði hafnað myndu Bandaríkin hætta öllum milligöngum í deilunni. Að sögn Axios rennur frestur til að svara útspilinu út miðvikudaginn 23. apríl.
Helstu atriði tillögunnar:
- Bandaríkin myndu formlega viðurkenna Krímskaga sem hluta af Rússlandi.
- Öll svæði sem Rússar hafa hernumið síðan í febrúar 2022, að undanskildu litlu svæði í Kharkív-héraði, myndu haldast undir rússneskri stjórn – þó án alþjóðlegrar viðurkenningar. Þetta á við um mestan hluta Lúhansk, auk hluta Dónetsk, Zapórízhja og Khersón.
- Úkraína myndi skuldbinda sig til að ganga ekki í NATO, en óvíst væri um mögulegt aðildarferli að Evrópusambandinu.
- Allar viðskiptaþvinganir sem settar voru á Rússland frá árinu 2014 yrðu afnumdar.
- Bandaríkin og Rússland myndu efla efnahagstengsl sín, sérstaklega á sviði orku og iðnaðar.
- Öryggi Úkraínu yrði tryggt af hópi evrópskra ríkja – án þess að nefndar séu tryggingar frá Bandaríkjunum.
- Úkraína myndi fá aðstoð við uppbyggingu eftir stríð, þó ekki sé tilgreint hvaðan fjármagnið kæmi.
- Kjarnorkuverið í Zapórízhja yrði áfram í eigu Úkraínu, en Bandaríkin myndu sjá um rekstur þess og afhenda rafmagn til bæði Úkraínu og Rússlands.
- Úkraína yrði einnig skuldbundin til að gera sérstakan samning við Bandaríkin um jarðefnaauðlindir.
Samkvæmt Financial Times lagði Vladímír Pútín til í byrjun apríl að átökin yrðu fryst við núverandi víglínu. Það markaði afturhvarf frá fyrri kröfum hans um yfirráð yfir öllu Lúhansk, Dónetsk, Zapórízhja og Khersón – þar með talið þeim svæðum sem Úkraína heldur enn.
Rubio ræddi þessa sömu tillögu síðar í símtali við Sergej Lavrov, utanríkisráðherra Rússlands, strax eftir Parísarfundinn.
Nýr fundur átti að fara fram í London þann 23. apríl með þátttöku Bandaríkjanna, Úkraínu og Evrópuríkja. Úkraínska sendinefndin ætlaði hins vegar að ræða tímabundinn vopnahlé, ekki nýjan friðarsamning. Rubio dró sig út úr fundinum og fundurinn var á endanum frestað, þrátt fyrir að varnarmálaráðherra og utanríkisráðherra Úkraínu hefðu þegar mætt í höfuðborg Bretlands.
Gert er ráð fyrir að samningur um jarðefnaauðlindir verði undirritaður milli Bandaríkjanna og Úkraínu á morgun, fimmtudaginn 24. apríl, og að Steve Witkoff, sérstakur sendifulltrúi Bandaríkjanna, fari til Rússlands síðar í vikunni til frekari funda með Pútín.
Volodymyr Zelensky, forseti Úkraínu, hefur þegar hafnað þessu „lokaútspili“ og sagði að Úkraína myndi aldrei samþykkja innlimun Rússa á Krímskaga né leyfa Bandaríkjunum að reka kjarnorkuverið í Zapórízhja.
