Fara í efni
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
„Fer svo heim að taka upp podcast þar sem hann titlar sig Ritstjórann“
Þorbjörg Sigríður Gunnlaugsdóttir
Innlent

Áttundi bekkur í ensku­tíma varð vitni að kyn­lífi starfs­manna

Sport

Hver er Theodór Elmar?

Pólitík

Hæddist að Snorra og Mið­flokknum í pontu

Innlent

Starfs­menn sagðir hafa stundað kyn­líf í skól­anum

Fólk

Stefán og Egill furða sig á kossa­hneyksl­inu í Haga­skóla

Innlent

Skóla­stjóri áréttar alvar­leika máls­ins eftir að myndir bár­ust

Innlent

Lög­reglan á Vest­ur­landi lýsir eftir 14 ára dreng

Heimur

Khloe Kar­dashian er demikyn­hneigð

Pólitík

Sagði frá kær­leik­anum sem hún finnur á Alþingi

Fólk

„Í dag eru tíu ár síðan ég varð fyrir nauðgun“

Nemendur leiða hörð mótmæli gegn spillingu og ríkisstjórn Albaníu

„Aðgerðir lög­regl­unnar eru oft óskipu­lagðar og heimsku­legar,“

Mótmælandi í Albaníu
Mót­mæl­andi í Albaníu Lög­regl­unni sýndur fing­ur­inn Mynd: ADNAN BECI / AFP

Mót­mæl­endur í Albaníu hafa lent í átökum við óeirða­lög­reglu sjö­unda dag­inn í röð. Mótmælin hafa ein­kennst af ofbeldi og vax­andi spennu, en þátt­tak­endur krefj­ast umbóta í mennta­málum, fleiri starfa, aðgerða gegn spill­ingu og afsagnar Edi Rama for­sæt­is­ráð­herra.

Mót­mæl­end­urnir eru margir fram­halds­skóla- og háskóla­nemar sem vilja koma Rama frá völdum. Samkvæmt opin­berum tölum höfðu 295 manns slasast áður en ný átök brut­ust út í gær, þar af 186 lög­reglu­menn.

„Um leið og ríkið semur við þetta hefur ríkið fallið,“ sagði Rama við lög­reglu­stjóra, alvar­legur á svip, sam­kvæmt frétt BBC. Hann hélt á steini sem hafði verið kastað að lög­reglu í átökum á sunnu­dag.

Samkvæmt fréttum stað­bund­inna fjöl­miðla hafa mót­mæl­endur í Tirana einkum beint aðgerðum sínum gegn opin­berum stofn­unum og lög­reglu. Meðal skot­marka þeirra hafa verið bygg­ing mennta­mála­ráðu­neyt­is­ins og svæðið í kringum skrif­stofu for­sæt­is­ráð­herr­ans.

Krefjast umbóta og afsagnar forsætisráðherrans

Mótmælin hafa verið knúin áfram af kröfum um betri menntun, aukin atvinnu­tæki­færi og að spill­ingu linni, auk þess sem mót­mæl­endur vilja að Rama segi af sér, sam­kvæmt Al Jazeera.

Rama, sem hefur gegnt emb­ætti for­sæt­is­ráð­herra frá árinu 2013, hefur kennt „erlendum öflum“ um aukin mót­mæli og sagt rík­is­stjórn sína gera sitt besta til að berj­ast gegn spill­ingu.

Hann hefur jafn­framt sagst reiðu­bú­inn að hlusta á rétt­mætar kröfur náms­manna og ræða kostnað við menntun. Hann leggur þó áherslu á að þeir sem beri ábyrgð á skemmdum á eignum verði látnir svara til saka.

For­sæt­is­ráð­herr­ann hefur einnig sagt að meðal mót­mæl­enda séu „ungir karlar og konur sem hafa orðið fyrir öfga­væð­ingu af hálfu myrkra afla í Evrópu og Banda­ríkj­unum““. Hann bætti við að Albanía væri orðin skot­mark „vel sam­hæfðrar árásar“.

„Lögmæti hans er gufað upp“

Mentor Nazarko, stjórn­mála­skýr­andi frá Tirana, sagði í við­tali við Al Jazeera að Rama virt­ist ekki skilja hversu djúp­stæð vanda­málin væru, hefði ekki fundið lausnir og sóað dýr­mætum tíma.

„Lögmæti hans er gufað upp. Milli hans og borg­ar­anna er nán­ast ekk­ert nema lög­reglan: hún er óþjálfuð í að takast á við mót­mæli, illa launuð og innan hennar eru hópar sem vinna með glæp­a­starf­semi og spill­ingu,“ sagði Nazarko.

Nemendur kasta steinum og lögregla beitir táragasi

Í sól­skini októ­ber­mán­aðar í Rinia-garð­inum, sem einnig er kall­aður Ung­linga­garð­ur­inn, fylgd­ist frétta­maður BBC með fólki losa hellu­steina úr gang­stéttum. Steinar af þessu tagi höfðu verið not­aðir í átök­unum og fólk safn­aði þeim til að nota í síð­ari átökum við lög­reglu. Ekki leið á löngu þar til til átaka kom á ný.

Lög­reglu­bílar óku eftir breiðri breið­götu, fremst var bryn­varið öku­tæki sem beitti vatns­byssu og skaut táragas­hylkjum að mót­mæl­endum sem flúðu undan.

Hópar óeirða­lög­reglu eltu að mestu leyti nem­endur í gegnum garð­inn. Sumir mót­mæl­endur leit­uðu skjóls á kaffi­húsi þar sem jafn­vel þjón­arnir fengu tára­gas í augun.

Undir trjánum stóðu sjálf­boða­liðar í gulum end­ur­skins­vestum vakt­ina og aðstoð­uðu þá sem urðu illa úti vegna gass­ins. Frétta­maður sá ungan mann deila við lög­reglu­mann sem spraut­aði síðan piparúða beint í and­lit hans úr mjög stuttu færi.

„Aðgerðir lög­regl­unnar eru oft óskipu­lagðar og heimsku­legar,“ sagði mann­rétt­inda­lög­mað­ur­inn Gentian Sejrani við BBC. Hann veitir meira en 100 ein­stak­lingum sem hafa verið hand­teknir lög­fræði­að­stoð.

„Lög­reglan leggur sjaldan fram sönn­un­ar­gögn fyrir dómi,“ sagði hann. Meðal skjól­stæð­inga hans væri maður sem hefði verið hand­tek­inn á leið sinni að strætó­stoppi­stöð og hefði ekk­ert haft með mót­mælin að gera.

„Þeir sem kasta í raun hlutum í lög­regl­una sleppa yfir­leitt, vegna þess að þeir hlaupa hrað­ast,“ sagði Sejrani.

Lög­reglan virð­ist jafn­reið ofbeld­inu gegn sam­starfs­fólki sínu og mót­mæl­endur eru vegna harð­neskju­legra aðferða lög­regl­unnar. Afleið­ingin er algjör ringul­reið að því er fram kemur í frétt BBC.

„Þeir hafa engan annan möguleika á að láta í sér heyra“

Þegar táragasið hafði dreifst frá kaffi­hús­inu í garð­inum ræddi 27 ára aðgerðasinn­inn Sidorela Vatnikaj við frétta­mann BBC. Hún er meist­ara­nemi og hefur tekið þátt í mót­mælum gegn stjórn­völdum í átta ár. Þar sem hreyf­ingin er án form­legra leið­toga er hún meðal reynd­ari þátt­tak­enda.

Hún lýsti því hvernig venju­legur dagur hennar færi fram:

„Á morgn­ana reynir maður að sam­ræma starfið við alla hópana, hvar þeir eru og hvar mót­mælin fara fram. Hvort þörf sé á lög­fræð­ingum, skyndi­hjálp­ar­bún­aði eða ein­hverjum öðrum bún­aði. Maður þarf líka að ganga úr skugga um að allir vinir manns og fjöl­skyldu­með­limir sem taka þátt í mót­mæl­unum séu í lagi.“

Hún sagði dag­inn fara í að ferð­ast milli mót­mæla og að mik­ill tími færi í að hlaupa undan lög­reglu.

Vatnikaj sagð­ist ekki vera sátt við ofbeldi sam­mót­mæl­enda sinna gegn yfir­völdum en kenndi lög­regl­unni um að hafa komið átök­unum af stað og kynt undir þeim.

„Þegar ég sé fólk kasta steinum í lög­regl­una skil ég reiði þess. Ég dæmi það ekki. Ég er ekki ánægð með þetta, en það hefur enga aðra leið til að fá á sig hlustað,“ sagði hún.

„Þetta er fólk úr fjöl­skyldum þar sem fjöl­skyldu­með­limir áttu ekki ann­arra kosta völ en að yfir­gefa landið, ein milljón manna á síð­asta ára­tug. Það hefur ekki aðeins verið rænt, heldur hefur það verið lagt í ein­elti, það hunsað og nú hefur það líka verið barið.“

Um helg­ina spurði for­sæt­is­ráð­herr­ann hvað myndi ger­ast ef hann segði af sér.

„Við þurfum tækni­veldis-stjórn (technocratic govern­ment) í eitt ár til að und­ir­búa landið fyrir raun­veru­legar, lýð­ræð­is­legar kosn­ingar,“ svar­aði Vatnikaj.

Hún hefur sakað Rama um að hafa hag­rætt úrslitum fyrri kosn­inga og um að vera í nánum tengslum við auð­uga erlenda fjár­festa og skipu­lagða glæpa­hópa.

Vatnikaj sagði ungt fólk í Albaníu sækja hvatn­ingu til ann­arra mót­mæl­enda af Z-kyn­slóð­inni víða um heim. Þar má meðal ann­ars nefna mót­mælin í Serbíu sem hófust 2024 og standa enn yfir en líkt og í Albaníu hafa mót­mæl­endu í Serbíu mót­mælt spill­ingu og stjórn­ar­hættum yfir­valda.

Óánægja hefur aukist í marga mánuði

Óánægja með stjórn­völd í Albaníu hefur farið vax­andi und­an­farna mán­uði. Fyrstu mót­mæli árs­ins, sem hófust í maí, voru kölluð „Flamingóbylt­ingin“.

Þá mót­mælti fólk umdeildu verk­efni um lúx­us­ferða­manna­svæði í suð­ur­hluta Albaníu sem teng­ist Jared Kushner, tengda­syni Donalds Trump Banda­ríkja­for­seta.

Nú bein­ast mót­mælin meðal ann­ars að mennta­kerf­inu, atvinnu­leysi, spill­ingu og for­ystu Rama, sem hefur verið við völd frá árinu 2013.

Kjósa
0
Hvernig finnst þér þessi grein? Skráðu þig inn til að kjósa.

Veistu meira?

Athugasemdir

Skráðu þig inn til að skrifa athugasemd eða kjósa.
Allar athugasemdir eru ábyrgð á þeirra sem þær skrifa. Mannlíf áskilur sér rétt til að fjarlægja ærumeiðandi og óviðeigandi athugasemdir. Hægt er að láta vita af athugasemdum með því að smella á Tilkynna.

Mest lesið í vikunni

Innlent

Ógn­vekj­andi umfang tölvu­árásar á íslenskt hýs­ing­ar­fyr­ir­tæki

Fjársterkir tölvuþrjótar taldir hafa ráðist á 1984
Innlent

Dæmdur í níu ára fang­elsi fyrir kóka­ínsmygl með Norrænu

Heimur

Nýtt lyf í töflu­formi vekur vonir í bar­átt­unni við briskrabba­mein

Innlent

Talninga-Tómas verður Dómara-Tómas

Fólk

Sáttasex leysir ekki ágrein­ing­inn

Heimur

Breskir grínistar héldu leyni­lega lista yfir kyn­ferð­is­leg rán­dýr

Blaðamaðurinn Julia Raeside segir þekkta menn starfa áfram í skemmtanabransanum þrátt fyrir ásakanir um kynferðisbrot.

Setti bráð­skemmti­legt heims­met

Dauði og eyði­legg­ing eykst á Gaza þrátt fyrir vopna­hlé

Dán­ar­or­sök Sir Patricks Stewart stað­fest

Pólland rann­sakar óþekktan hlut sem féll úr lofti

Tvö alvar­leg umferð­ar­slys á sama veg­ar­kafla á Tenerife